deşarj makinesi | ya görmezden gel ya da içine atma

taşındık...

2009-02-27T16:19:00.005+03:00

neden bu kadar yüksek bu vergiler?

2008-08-26T20:32:00.002+03:00

Bu soru sorulduğunda kastedileni herkes anlar. Toplumda, vergilerle toplanan paraların çoğunun "yukarıdakiler"in cebine gittiğine dair sebepsiz olmayan bir inanç var. Ama devlet bizden vergi isterken, vergi kanunlarını çıkartırken "cebe atacağız yolumuzu bulacağız" diye açıklama yapmıyor. Öyleyse nasıl oluyor da vergiler gerekçelendiriliyor? Yüksek vergileri toplamak için arkasına sığınılan gerekçeler neler?

- Her yıl konuşulan fındık, tütün, vs alım fiyatları devletin cebinden çıkıyor. Yani ülkemizin tarım sistemi şöyle ki: devlet çiftçinin elinden ürettiği malı almak zorunda. Bu malı alırken de malın kalitesine veya ihtiyaca bakmıyor. Olabildiği kadar yüksek fiyat vermeye çalışıyor. İşte o miktarlar vergisini veren vatandaşın cebinden çıkıyor.

- Özelleştirilmeyen kamu iktisadi teşebbüslerinin pekçoğunda gereğinden fazla işçi/memur çalışıyor. Bunun sebebini hepimiz biliyoruz: KİT'lerin arpalık olarak kullanılması. Devlet bağlantılı sayısız insanın işe alınması. Bir kişinin yapacağı iş için üç kişinin çalışması, o üç kişinin de günü bol bol çay içip sohbet ederek geçirmeleri. Türkiye'de devlet şirketlerinin bu şekilde çalışmadığını iddia edecek biri varsa iyimserliğinden dolayı saygı duyarım. Bu şirketler özelleştirildiğinde tabii ki bu beyefendiler hanımefendiler işsiz kalıyorlar, çay içme karşılığı maaş almayınca afallıyorlar. Sonra da suçlu özelleştirmeyi destekleyenler oluyor. İşte bu kafayı vergilerimizle besleyen de biziz.

- Devlet daireleri ve belediyeler de aynı şekilde. Çok sayıda işçi ve memur tanıdıkları sayesinde kadroya alınıyor, hiçbir şey yapmadan her ay bankamatiğe uğrayıp maaşlarını alıyorlar. Bunların da maaşları bizim vergilerimizden çıkıyor.

- Ücretsiz üniversite diye bir şey yoktur. Birinin üniversitesini ya ailesi öder, ya da başkalarının aileleri (devlet). Puansız girilebilen ve derse gitmeden diploma alınan kaç üniversite, kaç fakülte, kaç bölüm olduğunun farkında mısınız? ÖSS'de neredeyse hiç puan almayıp "üniversiteye giren", sonra da hiçbir çaba harcamadan rahat rahat "üniversite okuyan" yüz binlerce öğrencinin üniversite masrafları da bizim vergilerimizle karşılanıyor.

- Dünyada savunmaya en çok harcama yapan devletlerden biri de bizimki. Bu harcamalar nereden çıkıyor sanıyorsunuz? Tabii ki vergiler sayesinde. Askere alınan onca insanın terhis olana kadarki giysi, yemek, yakıt, vs harcamaları? Onlar da vergilerimizden sağlanıyor. Hani profesyonel orduya geçişi pahalı bulanlar varsa -ki var, mevcut ordunun da bedavaya gelmediğini hatırlatmak faydalı olabilir.

Kısacası, tabii ki yolsuzluklar sebebiyle ödediğimiz vergiler birilerinin cebine gidiyor. Ama şunu iyi anlamak lazım: yukarıdaki uygulamaları destekleyerek istesek de istemesek de yüksek vergiye arka çıkan biziz. Devlet, elinde bahanesi olmazsa yüksek vergi de alamaz. Bu bahaneleri ortadan kaldırmadıkça bir yerlerde koltuğa oturmuş adamların cebinin dolması engellenemez maalesef.

_________
Grafik: Wikipedia, "Income Tax"

modern zaman tanrıları

2008-07-15T00:41:00.002+03:00

"According to Leontius, when a Christian worships an icon,
the icon itself melts away, as it were, and a purely spiritual
meeting takes place between the worshiper and the holy person
represented in the icon."*

Popüler kültürün müritleri olarak yaptıklarımızı düşününce,
şunu sormadan duramıyorum:
bugün hepimiz bu çeşit bir inanç sistemi içinde yaşamıyor muyuz?

___________________________

* "Leontius'a göre, bir Hristiyan bir ikona tapındığında, ikon var olduğu şekliyle yok olur, ve tapınanla ikonun temsil ettiği kutsal kişi arasında ruhsal bir buluşma gerçekleşir." The Role of the Icon in Byzantine Piety, Lennart Rydén.

paranoyaya karşı günde iki defa tok karnına

2008-07-07T00:26:00.003+03:00

"Farklılığı ihanetle karıştırmamalıyız.

Suçlamanın kanıt olmadığını
ve mahkumiyetin yasal kanıta bağlı olduğunu asla unutmamalıyız.
Birbirimizden korkarak yaşamayacağız."

- Edward R. Murrow

sebepsiz düşman bulma sanatı

2008-06-25T01:59:00.005+03:00

Şimdi hepimiz (yani futbolla ilgilenenler olarak) millî takımı hayret ve sevinçle izliyoruz ya...

Dolayısıyla, zaten genelde hassas olan millî duygular ve mağduriyet (1) müessesemiz ayakta ya...

Öyleyse, istediğimiz kadar saçmalayabiliriz.

Mesela, Norveçli bir futbol adamı "Türkiye özellikle Hırvatistan karşısında oynadığı oyunla, futbolda yeniden büyük başarılara dönüşünü ortaya koydu. ... Oslo'daki maç 1-1 bitseydi, Fatih Terimin işine son verilecekti. O zaman biz Avrupa şampiyonasına gitme şansı elde edecektik" dedi diye "Başarısız küstah Norveçli, Fatih Terim'e çirkin yakıştırmalarda bulundu" şeklinde çemkirebiliriz. (2)

Euro 2008 için konulmuş bir kuralın nasıl olup da Euro 1996'da delinebildiğini sorgulayabiliriz. (3)

Bir de bunların üstüne takımımızın bahisçiler için "yarı final maçlarında en yüksek oran veren takım" olmasıyla övünebiliriz, bu açıkça millî takımın en az şans tanınan takım olduğunu göstermiyormuş gibi. (4)

Ve bunları bir de haber diye web sitelerine koyarız.

Kim tutar bizi! Sahadaki rakip yeter mi? Yetmez. Mutlaka saha dışında düşmanlar bulmamız, uğramadığımız haksızlıkların mağduru olmamız lazım. Alışmışız bir kere. Aynen devam...

(1) "Mağdur". Deşarj Makinesi
(1) "Başarısız küstah Norveçli'ye bak". Hurriyet.com.tr
(2) "UEFA'dan çifte standart!". Haberturk.com
(3) "Dünyanın gözü bu maçta". Hurriyet.com.tr

serbest pazar devrimciliği

2008-06-21T14:43:00.005+03:00

"[Serbest pazarda] en altüst edici fikirler bile piyasanın bir parçası olan medya aracılığıyla kendilerini göstermek zorundadırlar. Bu fikirler dikkat çektikleri ve insanları yönlendirdikleri ölçüde piyasayı genişletecek ve sermayeye hizmet edeceklerdir."

- Marshall Berman

diziyi bilmeden analiz yapmak

2008-06-19T01:56:00.004+03:00

"David Hume: Henry Ian Cusick tarafından canlandırılan Desmond Hume karakteri ilk olarak bir 'inanç ve bilim adamı' olarak görünmüştü daha sonra ise "live together, die alone" (birlikte yaşar, yalnız ölürüz) sözüyle akıllarda ve gönüllerde kendine yer buldu. Desmond'ın daha önceki hayatındaki gelişmeleri izlerken birden gördük ki bu karakterin tam adı David Desmond Hume."

Lost dizisinin felsefi şifresini açıklıyoruz, Guncel.net

(Kısaca: Önce bi zahmet diziyi izleyin de, felsefi şifresine sonra kasarsınız.)

serbest çağrışım mı, halkla ilişkiler faciası mı?

2008-06-16T23:44:00.006+03:00

Nazi gazetesi Völkischer Beobachter (1935):
"Tek halk, tek ülke, tek lider!"

Alman Milli Takımı Euro 2008 otobüsü:
"Tek takım, tek amaç"

"sizi gelecekte işleyeceğiniz sarah marks cinayeti sebebiyle tutukluyorum"

2008-06-16T23:01:00.008+03:00

Jandarma, tabii ki diğer tüm güvenlik kuvvetleri gibi, tanımı gereği, doğası gereği, güvenliğimizi istiyor. Hatta diyebiliriz ki, jandarma, güvenliğimizi sağlamak dışında hiçbir şey istemiyor. Çok iyi insanlar olduklarından, bizi çok sevdiklerinden değil. Raison d'être olarak başka bir şey bilmiyorlar güvenlik kuvvetleri. Nasıl ki bir hastane mikropları azaltmakla, bir reklam şirketi imajı cilalamakla kafayı bozar, güvenlik kuvvetleri de güvenliği sağlamakla ilgileniyorlar, başka bir şeyle değil. O kadar ki, farklı öncelikler arasında dengeli hesap yapamıyorlar, çünkü bunu yapacak bir yapıda değiller. Görevleri belli, ve bu yönde ilerlemeleri de çok normal. Onları dengelemek başkalarının görevi.

Jandarmanın istediği bir şey daha var ama: jandarma, güvenliğimizi sağlamak yönündeki bir türlü önleyemediği o derin isteğin yanı sıra, bir de suçu önlemek için "özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesine imkan tanınmasını" istiyor. Yeni hazırlanan, ve belirsiz istisnalarla kişisel bilgilerimizin ve iletişimimizin işlenmesine olanak sağlayan yasadaki istisnaları yetersiz bulmuş olacak ki, "özel niteliği olan kişisel veriler" ile "kişisel verilerin üçüncü kişilere aktarılması"nı da istisnalara ekletmek istiyor. (1)

Jandarma, bizi korumak için, uygun gördüğü herhangi bir insanın "iletişiminin tespit edilmesi"ni, "dinlenmesi"ni, "sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi"ni, "kayda alınması"nı, ve "teknik araçlarla izlenmesi"ni talep ediyor. Herhangi birimizin: sizin, annenizin, kız/erkek arkadaşınızın, kardeşinizin... (1)

Jandarma, bizi korumak için, bizim özel hayatımızı paramparça etmesi gerektiğini düşünüyor.

Ben öyle düşünmüyorum.

Asıl soru şu: milletvekilleri öyle düşünürlerse ne olacak? Bu da yetmezmiş gibi, kanun Anayasa Mahkemesi'ne götürülür, ve Anayasa Mahkemesi de öyle düşünürse ne olacak? Bu polis devleti yasasının çıkmasını engelleyebilecek miyiz? Sonuçta parlamenter demokrasi içinde onlar bizim temsilcilerimiz. Dedik ya, 'jandarmanın hiçbir detayı düşünmeden sürekli güvenlik yönünde talepte bulunması gayet doğal, diğer kurumlar bunu dengelemeli' diye. Peki dengelemezlerse ne olacak? Birileri AİHM'ye gitse, ve davayı kazansa bile, o arada kaydedilen tüm kişisel bilgilerle ilgili ne yapacağız?

Ne yapacaksak güzel şeyler yapalım, zira birileri bizi izliyor olacak.

(1) "Jandarmadan 'mahrem' talepler". NTVMSNBC.

farklı farklı ülkeler mevcut

2008-06-15T13:01:00.008+03:00

Bir tarafta, eşcinsel derneklerini ahlâka aykırı olduğu gerekçesiyle kapatmaya çalışan, vicdani ret isteyenlere hapis cezası veren, eşcinsel olmayı aşırı şişmanlık, fizyolojik bozukluk, zihinsel yetersizlik vs ile aynı kefeye koyan ve askere gitmemek için bir çeşit "çürüklük" sayan, aynı zamanda bir de "kanıtlanmasını" isteyen bir ülke.

Diğer tarafta eşcinsel askerlerinin geleneksel eşcinsel yürüyüşüne üniformalarıyla katılmalarına izin veren bir ülke.

- Bizi Avrupa Birliği'nde neden görmek istemiyorlar?
- Çünkü Müslümanız. Yoksa onun dışında hiçbir eksiğimiz yok.

Hadi canım!

information is good but...

2008-06-13T15:56:00.004+03:00

"Remember, information is not knowledge;

knowledge is not wisdom;
wisdom is not truth;
truth is not beauty;
beauty is not love;
love is not music;
and music is the best."

- Frank Zappa

modern ixiptlalar 2

2008-06-13T15:25:00.003+03:00

Modern Ixiptlalar başlıklı yazıya Sonbuyukmarka.com'da yorum yazan Akif Tek'in sorusu çok güzel bir soru bence: Modern ixiptla, Tanrı'nın yansıması olduğuna kendisi de inandı mı? Ve inanıp inanmaması onun kaderini etkileyebiliyor mu? Yani kendisi öyle görmese de, hayranları onu tanrılaştırdığında, bu yeterli mi?

Bana sorarsanız, yeterli. Toplum tarafından ixiptla olarak seçilen bir kişi, kendi kontrolü dışındaki medya organları aracılığıyla artık ikili bir varlığa kavuşmuştur: Fiziksel vücudunun yanısıra, bir de imajı vardır. Hatta diyebiliriz ki, bir ixiptla olarak varlığı aslında "vücut" kısmından çok "imaj" kısmıdır. Fiziksel vücudunun hareketleri, imajını şüphesiz etkiler. Ama bu etkiyi ne kadar kontrol edebilir, işte orası tam bir soru işareti. Yani hareketleriyle imajını etkilemeye çalışabilir, bunda başarılı da olabilir, ama bu imajı üzerindeki kontrolünü garanti eder mi? Kesinlikle hayır.

İmajını yerle bir etmek için yapacağı hareketler bile, sadece imajının şekil değiştirmesine sebep olur. Ixiptla, yok olmak bir yana, yeni bir varlık kazanır ve sırf bu yüzden yeniden haberlerde yer alabilir. Saçlarını kazıtırsa, bu Britney Spears'ın imajını ortadan kaldırmaz, sadece Britney Spears'ın imajı artık daha "dengesiz" yeni bir imaja dönüşür. İntihar ederse, bu Kurt Cobain'in imajını yok etmez. Ne olursa olsun imaj, medya döngüsünden kurtulamaz. Kurtulduğu zamanlar vardır, ama bunun nasıl gerçekleştiği çok daha karmaşık bir mekanizmanın sonucu gibi görünüyor.

Dolayısıyla burada, yazının üzerinden bir yıldan fazla geçtikten sonra bir düzeltme yapmalıyım: ixiptla, imajın ta kendisi olduğu için, ama insan olmadığı için, ruhsal çöküntü yaşayamaz, ölemez, vs. Fakat bağlantılı olduğu vücut, imajın bunları yaşadığı görüntüsünü oluşturabilir. Ne var ki, tıpkı antik kültürlerde olduğu gibi, Tanrı'ya kurban edilen kişinin vücudu yok olsa bile imajı, sonsuz döngüye karışır ve halka mâl olur.

Bir diğer mantıklı soru da, gözünün önünde yok oluşunu izlediği bir ixiptlaya insanlar neden özensin?

Aslında bunun açıklaması çok da karmaşık değil: ixiptlalar birer insandan çok birer imaj olduklarından, ve insandan üstün bazı özelliklere sahip olduklarından (ölümsüzlük, şekil değiştirebilme, aynı anda birden çok yerde bulunabilme, vs), insanların ixiptla olmaya özenmesi bence çok normal. Ünlü olmanın ölümsüzlükle eş tutulması bu bakımdan, biraz yanıltıcı olsa da, aynı zamanda çok da mantıklı.

modern ixiptlalar

2008-06-13T15:18:00.011+03:00

20 Mart 2007 tarihli Bilkent News'ta yayınlanan köşe yazısının çevirisi. Bu çeviri, aynı zamanda, 29 Mart 2007'de Sonbuyukmarka.com'da yayınlandı ve yorumlandı.

Ixiptlalar, Orta Amerikalı Aztek Uygarlığı’ndaki Tezcatlipoca kültünün merkezini oluştururlardı. Her yıl, Tezcatlipoca festivalinden hemen sonra, yakışıklı ve kültürlü bir genç, tanrı Tezcatlipoca’nın yer yüzündeki görüntüsü olarak seçilirdi. Bir yıl boyunca bu genç (ixiptla) büyük bir saygı görür; 4 karısı, 8 hizmetçisi olur ve en değerli mücevherler hizmetine sunulurdu. Bir yıllık ihtişamdan sonra tekrar Tezcatlipoca festivali gelir ve genç, rahipler tarafından kurban edilirdi. Çünkü Tezcatlipoca gece, kuzey, toprak, obsidyen, husumet, anlaşmazlık, yöneticilik, kutsallık, baştan çıkarma, büyü, güzellik, savaş ve nifak tanrısıydı.

Hepimiz Britney Spears’ı er ya da geç bir trajedi içinde görmek istedik. Bu isteğimiz artık gerçekleşti. Görev tamamlandı.

Hepimiz onun kurban edildiğini görmek istedik, çünkü bir pop ikonu olarak onun işlevi buydu. Tehdit söz konusuyken hayatta kalmaya tapılır. Tüm risklerden kurtulduğunuz zaman, facialar ve trajediler istenir.

İki basit formül:
Ne kadar güvende hissederseniz (bu biz oluyoruz), trajedileri o kadar çok arzularsınız.
Ve ne kadar çok yükselirseniz (bu da Britney oluyor), düşüşünüz o kadar çok arzulanır.

Tüm dış tehditlerin diskalifiye edildiği bir sosyal mekanizmada ya kendi riskinizi yaratırsınız, ya da başkalarının başarısızlıklarını izlemek istersiniz. Hayatınızı iyi korunmuş sokakların, iyice kilitlenmiş kapıların ve düzgün inşa edilmiş apartmanların güvenliğinde yaşamaya mahkûm olduğunuz için, ya yok yere bir dağa tırmanırsınız, ya da yok yere bir dağa tırmanırken yaralananlarla/ölenlerle ilgili haberleri izlersiniz. O ya da bu şekilde, insan kurban etme çemberine katkıda bulunursunuz.

Popüler kültür tarihi, aslında uzun bir insan kurban etme listesidir. Sistem basittir: biri çıkar ve izleyicilere müzikal, sinematik veya siyasi yeteneğini kanıtlar. Kişi popülerleştikçe, ixiptlanınkine benzer bir hayat süren bir ünlü hâline gelir. Zamanı geldiğinde, modern ixiptla ya ölerek(1), ya çöküntüye uğrayarak(2), ya da bir ibret oluşturarak(3) görevini yerine getirir. Eğer ünlü kendini bir şekilde kurban etmezse, izleyiciler onu kısaca görmezden gelerek gerekli trajediyi yaratırlar.
Bugün, ünlüleri ve politikacıları yücelten biziz. Bu yüzden de, kurban edilmelerini izlemek istiyoruz; ve bunu hak ediyoruz. Bu bakımdan, festival geldiğinde iyi bir kurban olmaları amacıyla seçilmiş ixiptlalardan hiçbir farkları yok.

Eğer insanlar size tapınmaya ve sizi yüceltmeye başlarlarsa, kurban edilirken izlenmek kaderinizdir. Görünen o ki bu kural hep işliyor, kim olursanız olun –ister bir Aztek genci, ister Nasıralı İsa, ister Los Angeles’li Britney Spears.

(1) Kurt Cobain (uyuşturucu), Marilyn Monroe (yüksek dozda yatıştırıcı), John Lennon (eli silahlı bir hayran).
(2) Bu konuda aklımıza hemen iyi bir örnek gelmemesi aslında çok anlamlı, çünkü aklımıza gelecek örnek ne kadar iyi bir örnekse, o kadar unutulmuş olması gerekir.
(3) Michael Jackson (pedofili), Elvis Presley (uyuşturucu bağımlılığı ve şişmanlık), Mickey Rourke (alkol bağımlılığı), ve son olarak Britney Spears (sinirsel çöküntü).

türkçe kelime karşılığı önerileri

2008-06-13T13:50:00.005+03:00

DeMaDiK (Deşarj Makinesi Dil Komisyonu)'nun Türk diline ve TDK'ya inanılmaz kıyağı. Yabancı kaynaklı bazı kelimelerin Türkiye'de kullanılan (ya da kullanılması istenen) anlamlarına uygun karşılıkları. Hem de DM geleneklerine uygun olarak, her kesimi ayrı ayrı rahatsız edecek, görmezden gelinirse mutluluk getirecek içeriğiyle.

gazeteci (1. anlam): duyyaz.
gazeteci (2. anlam): yazöl.
Alevi: Müslüman.
cemevi: cami.
misyoner: görkes.
Humeyni: Görsev (1).
peruk: öğrenci kimliği.
sigara: çıkiç.
vicdani ret: gıcıklık.
vicdani retçi (sokakta konuşursa): gıcık.
vicdani retçi (basın toplantısı yaparsa): hapis.
parti (laiklikten oy toplarsa): parti.
parti (türbandan oy toplarsa): transformer; autobot.
parti (Kürtler'den oy toplarsa): transformer; decepticon.
emekli general: dernek başkanı.

Komisyonumuz, eski dilde "gazeteci", "vicdanî retçi" ve "parti" olarak tabir edilen kavramların, foksiyonlarına göre ayrıştırılmasına karar vermiştir. Yeni karşılıklarına bakıldığında ne zaman hangi yeni karşılıklarının kullanılacağı kolaylıkla anlaşılabilir. Böylece kavram kargaşasının da önüne geçilebileceğine inancımız tamdır.

(1) Bu durumda Kerem Görsev'le ilgili bir karışıklık oluyor, evet. Ama tutarlılık açısından buna mecburuz.

wordpress açıldı

2008-06-13T02:27:00.003+03:00

Ülkemizin karşısındaki en ciddi tehditlerden biri olduğu için yasaklanan Wordpress.com sessiz sedasız açılmış. Ben hâlâ yasaklı sanırken Yonca uyandırdı.

Darısı YouTube ve Geocities'in başına.

Hahaha! Sanki açılanlar tekrar yasaklanmayacakmış gibi...

edward said çizgi film izlerken

2008-06-11T18:59:00.004+03:00

"Oh I come from a land, from a faraway place

Where the caravan camels roam
Where they cut off your ear
If they don't like your face
It's barbaric, but hey, it's home..."

Arabian Nights - Aladdin Soundtrack

hiç koskoca führer geğirir mi canım? [7. saniye]

2008-06-11T18:01:00.003+03:00

ya olduğun gibi görün(emezsen?)

2008-06-11T17:18:00.011+03:00

"Ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol" sözünün iki yüzeyi vardır: oluş ve görünüş. Bu iki yüzey, sırasıyla, kişinin kendi kendini içeriden izlemesini, ve kişinin kendini başkalarının gözünden izlemesini sembolize eder. Oluş, "ben nasıl (ne tür) bir insanım?" sorusuna cevap verildiği, görünüş ise "dışarıdan nasıl görünüyorum?" sorusunun cevaplandırıldığı yüzeydir.

Yukarıdaki sözün yaptığı gibi, bu iki yüzey arasında bir denklik talep etmek, yani insanın oluşu ve görünüşünün paralel olması gerektiğini söylemek, "kendine başkalarının bakacağı gibi bak, onların kullanacağı kriterleri kullan" demekle aynı şeydir. Çünkü tam tersi, yani "başkaları sana, senin kendine baktığın gibi baksınlar," çok anlamsız (gerçekleştirilemez) bir tavsiye olurdu.

"Kendini dışarıdan izle, ve diğerlerinin gözünden değerlendir." İşte Mevlana'nın yere göğe sığdırılamayan sözünün ilk mesajı.

Ayrıca bu sözde verilen bir diğer temel mesaj da şudur: "Her oluşa uygun farklı bir görünüş vardır." Çünkü, eğer kendimizi içeriden izlediğimizde belirlediğimiz oluşu, dışarı yansıtabileceğimiz belirli bir görünüş mevcut değilse, görünüşler ve oluşlar arasındaki ilişki muğlaksa, o zaman kişi olduğu gibi görünemez. "...gibi" denilebilmesi için, doğrudan bir ilişki kurulabilmelidir.

"Kendini dışarıdan izle, diğerleri gibi değerlendir, ve içinde bulunduğun oluşla benimsediğin görünüş uygun olsun. Çünkü her oluş, uyumlu bir görünüşe sahiptir. Kişiliklerin ve imajların doğrudan bağlanabilir etiketleri vardır." İşte Mevlana'nın bize söyledikleri...

Şerif Hoca, aylardır herkesin diline dolanan mahalle baskısı terimiyle ne kastettiğini açıklarken toplumumuzun birbirini izleyerek, kendini göz/görünüş üzerinden kurduğunu söylemişti(1). Bu mesele, Cumhuriyet'in kuruluşundan çok daha gerilere, geçmiş yüzyıllara gidiyor olabilir mi?

(1) Mardin, Şerif. Mahalle Baskısı: Ne Demek İstedim?

yasak

2008-06-11T16:57:00.005+03:00

Eğer amaç, müstehcenliğin olmadığı bir dünya yaratmaksa,
"savaş" baştan kaybedilmiş demektir.

Çizgi her zaman vardır.
Çizgi ötesinin imâsı erotizm,
çizginin biraz geçilmesi müstehcenlik,
çizgi ötesindekinin temel nesne olması ise pornografidir.

Çizgiyi nerede çekerseniz çekin, bu değişmeyecektir.

inanılırlık derecesi

2008-06-11T03:11:00.003+03:00

Antik Yunan kadınları,
eşleri uzun bir yolculuğa çıktığında arkasından ağladıklarını kanıtlamak için,
gözyaşlarını gözyaşı şişesinde biriktirirlermiş.

Aynı erkekler Homeros'un her söylediğine inanmışlar ama.

Demek ki bu adamları tek gözlü devlere inandırmak,
arkalarından kadınların gözyaşı döktüğüne inandırmaktan daha kolaymış.

eğlencelik

2008-06-11T02:26:00.001+03:00

elalemin derdi

2008-06-10T22:53:00.003+03:00

"Önce sosyalistleri götürdüler,
sesimi çıkarmadım çünkü sosyalist değildim.
Sonra sendikacıları götürdüler,
sesimi çıkarmadım çünkü sendikacı değildim.
Sonra yahudileri götürdüler,
sesimi çıkarmadım çünkü yahudi değildim.
Sonra beni götürmeye geldiler,
benim için sesini çıkaracak kimse kalmamıştı."

- Martin Niemoeller

"ben buraya hiç gelmedim ki"

2008-06-08T22:03:00.005+03:00

Düzen saplantısı,
dünyaya gelmiş olmanın travmasını tersine çevirme çabasıdır.
Tıpkı hiç var olmamış gibi.
O masanın düzenini, o örtülerin ütüsünü hiç bozmamış,
çünkü zaten hiç yaşamamış gibi.

sınav salonunda turlarken

2008-06-07T21:05:00.003+03:00

[Bir sınav gözetmeni sıkıntıdan neler düşünür?]

Tamamı aynı yöne bakan bir toplulukla "bakış/göz" açısından kaç farklı şekilde bağlantıya geçebilirsiniz?

1) Öncü: Onların en önünde, grup üyeleriyle aynı yöne bakarsınız. Topluluğu göremezsiniz, gruptaki herkes sizi ve ne yaptığınızı görür.

2) Eleman: Grubun içinde, diğerlerinin baktığı yöne bakarsınız. Bir kısmını görürsünüz, kendi çevrenizdekilerden hiçbir farkınız yoktur.

3) Takipçi: Onların en ardında, aynı yöne bakarsınız. Tüm grubu görür, izlersiniz. Varlığınızdan haberleri bile olmaz.

4) Gözlemci: Grubun dışında durup, gruba bakarsınız. Bakış açılarını değiştirmedikleri sürece sizi göremezler, siz onları görürsünüz.

5) Gözcü: En önde durup, gruba bakarsınız. Birbirinizi görürsünüz, ama birbirinizin ne gördüğünü bilemezsiniz.

6) Aykırı: Onların arasında durur, ama ters yöne bakarsınız. Ne gördüklerini göremezsiniz, grubun bir kısmını da göremezsiniz.

7) Yabancı: Grubun ardında veya dışında, grup haricinde bir yöne bakarsınız. Grupla hiçbir ilginiz yoktur.

Bu yukarıdaki liste her türlü alegoriye açık. Ben gözlemi yaptım, dileyen dilediği gibi kullansın.

insanı yaşatmadan devleti yaşatmak

2008-06-05T21:39:00.012+03:00

Ülkemizdeki siyasi tabloda, pekçok farklı görüş temsil ediliyor. En son seçimlerden sonra Meclis’e girme hakkını (barajı aşarak ya da barajın çevresinden dolanarak) kazanan partilere baktığınızda, tablonun aslında aşağı yukarı bir denge taşıdığını görebiliyorsunuz.

Denge derken bahsettiğim, o klasikleşmiş sağ-sol ayrımı konusunda değil şüphesiz. Türkiye’de seçim sonuçları bakımından bir sağ-sol dengesi olmadığı genel kabul gören fikirdir, ve ilk çok partili seçimimizden bu yana açıkça gözlemlenebilir. Mesela, eğer çağımızın önde gelen Türk büyüklerinden Kenan Evren’in cumhurbaşkanlığını demokrasimiz için bir milat olarak kabul edecek olursak (ki en azından mevcut partilerin hepsinin kapatılması ve Türk siyasetinin sıfır noktasına geri gönderilmesi bakımından kesin bir milattır), sol olduğu kabul edilen partilerin 1987’deki %33,27’lik SHP-DSP toplamını bir daha asla yakalayamadığını görürüz.

Sağ-sol bakımdan bir denge olmadığı açık olsa da, Meclis’e girme hakkı kazanan partilerin dağılımında belirli bir denge var gibi. Eğer basit şekilde ifade edecek olursak, şunu söylemek güç değil: Türkiye’de herhangi bir konuda zarar görebilecek çoğu kesim adına tepki gösterecek, ve eğer bir haksızlık olduğu düşünülüyorsa bu haksızlığın giderilmesi için canını dişine takacak partiler mevcut. Zaten parlamenter demokraside görülmesi gereken tablo da genel anlamda budur (1)(2).

Türk siyasi arenasında ne ulusal kimliğimiz, ne Sünnilik, ne Alevilik, ne Kürtlük, ne laiklik, ne iş çevreleri, ne AB yanlıları, ne de buna benzer diğer geniş kapsamlı öğelerden hiçbiri savunmasız kalmaz. Hepsinin kapısını çalacağı en azından bir parti vardır, ve bu partilerin koruması altında, bireyler ancak bu kimliklerini ön plana çıkararak kendilerini güçlü hissedebilirler.

Peki tüm bu sorunlar karşısında bu kesimlerden herhangi birini savunacak en azından bir parti mevcutsa, ve bu parlamenter demokrasinin sağlıklı bir sonucuysa, demokrasiyle ilgili bir diğer önemli soruya da verecek cevabımız olmalı: Bu kimlikler yerine Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını öne çıkartmak isteyen, ve kişisel hakları ihlâl edilmiş bireyin kapısını çalacağı, “bizden misin, onlardan mı?” diye sorulmadan derdini anlatabileceği bir parti var mı?

Örneğin, hani olmaz ya, emniyet ve güvenlik güçleri, otoriter rejimler dışında dünyanın hiçbir ülkesinde görülmemiş şekilde telefonlarınızı dinlemeye, İnternet erişiminizi denetlemeye kalksa,

Dünyadan kopmuş diktatörlükler hariç tüm dünyadan ulaşılabilen İnternet siteleri, yerel gazete toplatır gibi, ve sadece suçluyu değil, ilgisiz insanları da mağdur edecek şekilde erişime kapatılsa,

Çocuğunuzun yıllardır hazırlandığı sınavda çıkan hatalı sorular konusunda hiçbir yetkili size ve çocuğunuza hesap verme zorunluluğu hissetmese,

Azerbaycan ve Türkiye dışında bütün Avrupa Konseyi üyesi ülkelerde kabul edilmiş bir hakkı talep eden kişi 5 yıl hapis cezası alsa,

Ya da yukarıdaki örnekler gibi, herhangi bir dinî, siyasî, etnik, ekonomik toplulukla ilgisi olmayan, sadece bireyi ilgilendiren, ve bireyin birey olarak varlığını tehdit eden başka herhangi bir sorun ortaya çıksa mevcut partilerden hangisi o bireyi koruma zahmetine girer?

Kendilerini özdeşleştirdikleri gruplardan birine mensup olmayan herhangi bir birey için, sırf birey olduğu ve “kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere” sahip olduğu için, Türk siyasetindeki partilerden herhangi biri siyaset geliştirir mi? Bunu, genel bir yaklaşım olarak benimser mi?

Türkiye’de, seçimle iş başına gelmiş bir Başbakan’ın idamını da, 16 yaşında bir çocuğun idamını da acıyla hatırlayabilecek;

Hrant Dink’in ölümünü de, Gün Sazak’ın ölümünü de hafifletici sebepler ardına sığınmadan kınayabilecek;

Başbağlar Katliamı’na da, Sivas Katliamı’na da “terör” diyebilecek;

Giyimine karışıldığında kapalı genç kızı, oruç tutmadı diye dövüldüğünde ateist genci savunabilecek;

Hem başörtülü olduğu için otele giremeyen kadının hakkını, hem o otelde bikini giyen kadının hakkını vurgulayabilecek;

Bir parti var mı?

Şeyh Edebalî’nin, yüzlerce yıl yaşayacak bir devleti kuran tavsiyesinde Osman Bey’e “Ey Oğul, insanı yaşat ki devlet yaşasın!” demesinin üzerinden 7 yüzyıldan fazla geçmiş olsa da akla gelen cevap maalesef “evet” değil.

“Birini savunan, öbürünü niye savunsun?” demek gayet kolay. Oysa yukarıdakilerin her biri, karşılaştıkları haksızlık ne olursa olsun birer birey. Nasıl ki, uluslar arası arenada sık sık söylendiği gibi “benim teröristim, senin teröristin” denilemezse, “benim bireyim, senin bireyin” de denilemez. Ayrıca bireyin haklarını savunmak yargıya da bırakılamaz. Çünkü yargının karar vermek için dayanacağı yasaları siyaset yapar. Bir ülkede siyaset bireyi korumuyorsa, kısa süre sonra bireyi koruyacak yasaları da ortadan kaldırmasını bilir.

İşte bu yüzden, her ne kadar defalarca farklı yazarlar ve siyasal aktörler tarafından Türkiye’nin mantıklı muhalefet yapabilecek ve iktidar şansı arayacak gerçek bir “sosyal demokrat” partiye ihtiyaç duyduğu söylenmiş olsa da, altı çizilmesi gereken bir diğer gerçek de, toplumsal haklar bir yana, bireysel hakların da mevcut siyasi tablo içinde savunmasız olduğudur. Eğer mevcut partiler bunu göz önüne alacak bakış açısına sahip değilse bunun iki muhtemel açıklaması olabilir:

Ya talep vardır, ama mevcut partiler tarafından değerlendirilmemektedir. Bu durumda çözüm gayet kolaydır: ekonomik liberalizmin sıklıkla savunulduğu ülkemizde politik liberalizmi savunabilecek, Liberal Demokrat Parti’nin “ofsaytı kaldırma” vaadinden daha ciddi konularla ilgilenen bir parti kurulur.

Ya da Türk insanı hâlâ siyasî, dinî ve etnik kimliğinden bağımsız birey olarak değerli olduğunun farkına varamamıştır, ve bu yönde bir talebi de yoktur. Bu durumda daha uzun yıllar Türk insanı, ancak bir grubun içine, bir kimliğin ardına, bir liderin çatısına, bir sloganın basitliğine saklandığı zaman kendini değerli görmeye devam edecek demektir.

---

(1) Duverger, Maurice. Electoral Laws and Their Political Consequences (Seçim Kanunları ve Siyasi Etkileri) içinde “Duverger’s Law: Forty Years Later” (“Kırk Yıl Sonra Duverger Yasası”). New York: Agathon Press, 1986. Sayfa 70.
(2) Powell, Bingham G. Elections as Instruments of Democracy. New Haven: Yale University Press, 2000. Sayfa 10.

geocities yasaklanınca biz de yasaklanmış sayıldık

2008-06-04T21:02:00.010+03:00

3 yıl Bilkent News'ta kendi çapımda köşe yazıları yazdım. Bu yazılardan en çok keyif alan (ve zorla okuttuklarım dışında büyük ihtimal düzenli olarak tek okuyan) bendim. Köşe olayından daha çok keyif alayım diye Geocities'de bir sayfa düzenledim, yazıların hepsinin orijinallerine linkler koydum, çoğunu da Türkçe'ye çevirdim, çevirileri de oraya koydum. Gayet güzel, düzenli, bence kullanışlı bir sayfa oldu.

Sonuç? An itibariyle Geocities'e erişim engellenmiş durumda. Ne sayfamı görebiliyorum, ne de düzenleyebiliyorum. Sebep? Bilmiyorum. Beni de ilgilendirmiyor aslında. Geocities'de sayfası olan başka birileri suç kapsamında bir içerikle yayın yapmıştır vs vs vs.

Ama bildiğim bir şey var: sayısız insanın birbirinden habersiz paylaşım için kullandığı, ve Alexa.com listesine göre hepsi dünyanın en çok ziyaret edilen 100 sitesinden üçü olan YouTube, Geocities ve WordPress gibi sitelere erişimin engellenmesi kadar büyük geri kalmışlık işareti, büyük rezalet olamaz.

Böyle bir konuda "ben demiştim" diye sevinmek olur mu bilmem. "Korktuğum başıma geldi," biraz daha uygun kaçıyor sanki. Bir süredir yasaklar rutinleşti. Devlet gerçekten de, yerel gazeteleri toplatır gibi internet sitelerini patır patır yasaklıyor. İnternet'in nasıl işlediği, Geocities'de yasaklamaya çalıştıkları sayfa ile diğer sayfaların ne kadar alakasız olduğu konusunda eminim ki bu sansürcülerin hiçbir fikirleri yok. Fikirleri varsa iki ihtimal söz konusu:
ya müthiş işlevsiz bir cezalandırma sistemi yürüttüklerinin umarım farkında değiller, kendi çaplarında görevlerini yapmaya çalışıyorlar;
ya da farkındalar, ama umurlarında bile değil. iz. biz.

Daha önce "İnternet'i en iyi kullanan, onu en yaratıcı kullanandır." demiştim. Devletimizin İnternet kullanma anlayışı da Facebook'tan asker kaçaklarını yakalamakla (1), MSN'den kız nickiyle çete çökertmekten (2) ibaret gibi görünüyor. Yaratıcılıksa yaratıcılık... Bir yerlerde eksiklik var ama çıkaramadım.

Blogspot da alakasız birileri yüzünden tamamen yasaklanmadan önce tadını çıkarsak bari. Google da yasaklanır mı? Ne de olsa oradan da Atatürk'e hakaret içeren sitelere ulaşılabiliyor. YouTube'u veya Geocities'i yasaklamaktan daha mı mantıksız dersiniz? Sanmam. Daha mı zor? Şimdilik evet. Ama bu memleket şu kadar zamanda YouTube yasağını içine sindirdiyse, biraz zorlayıp Google yasağını da sindirir, sorun olmaz. Kalender milletiz biz. Sakıncalı videolar yayınlanıyorsa, İnternet'ten bile vazgeçeriz.

----

(1) "Facebook'tan Kışlaya"
(2) "İzmir Güzeli Çete Çökertti"

barack obama'nın zafer konuşması

2008-06-04T15:27:00.017+03:00

Kasım 2008 seçimlerinde Demokrat Parti'nin başkan adayı olmaya hak kazanan Barack Obama'nın zafer konuşması. Türkiye'de böyle bir konuşmanın gerçekten seçilme şansı olan birilerinden gelmesini daha uzun süre beklemediğimden, en azından bunu tercüme edeyim dedim. Tercüme hataları tamamen bana aittir.

"54 zorlu mücadeleden sonra bu gece, ön seçimler sonunda tamamlandı.

Springfield, Illinois'teki Old State Capitol'un basamaklarında hep beraber ilk defa duruşumuzdan bu yana 16 ay geçti. Binlerce mil yol kat ettik. Ve sizin kararınız doğrultusunda - Washington'a değişimi taşımaya karar verdiğiniz için; bu yılın diğerlerinden farklı olması gerektiğine inandığınız için; şüpheleriniz ve korkularınız yerine umutlarınıza ve özlemlerinize kulak verdiğiniz için, bu gece tarihi bir yolculuğu tamamlıyor, ve bir başka tarihi yolculuğa - Amerika'ya yeni ve daha güzel bir gün getirecek olan bir yolculuğa başlıyoruz. Bu gece, karşınızda durup, Birleşik Devletler Başkanlığı için Demokrat Parti'den adaylığımı açıklayabiliyorum.

Kampanyamız boyunca -iyi ve kötü günlerde; karlı Cedar Rapids'den, güneşli Sioux Şelaleleri'ne kadar- yanımızda olan her bir Amerikalı'ya teşekkür etmek istiyorum. Ve bu gece, benimle birlikte aday olarak bu yolculuğa çıkanlara da teşekkür etmek istiyorum.

Ulusumuz için kritik önem taşıyan bu anda, partimizin şimdiye kadarki en yetenekli ve nitelikli başkan adayı listelerinden birini ortaya koymuş olmasından gurur duymalıyız. Onlarla sadece rakiplerim olarak mücadele etmedim. Dostlarım, kamu görevlileri, ve Amerika'yı seven ve bu ülkeyi daha iyi bir yer haline getirmek için durmadan çalışmaya gönüllü vatanseverler olarak onlardan çok şey öğrendim. Onlar bu partinin liderleridir, ve Amerika gelecek yıllarda sık sık onlara ihtiyaç duyacaktır.

Bu söylediklerim, özellikle bu yolculukta diğerlerinden çok daha fazla yol kat eden aday için geçerli. Senatör Hillary Clinton bu kampanya boyunca tarih yazdı. Sebebi sadece başka hiçbir kadının yapmadıklarını yapan bir kadın olması değil, aynı zamanda milyonlarca Amerikalı'ya gücüyle, cesaretiyle ve bizi bu gece buraya getiren amaçlara adanmışlığıyla ilham veren bir lider olması.

Son on altı ay boyunca farklarımızı ortaya koyduk. Ama onunla pek çok kez bir arada yer almış biri olarak söyleyebilirim ki Hillary Clinton'ı sabahları en zor zamanlarda bile uykusundan uyandıran şey, aynı zamanda onu Bill Clinton'la beraber yıllar önce Teksas'ta ilk kampanyayı başlatmaya, Children's Defense Fund'da çalışmaya, sağlık sigortası konusunda first lady olarak mücadele vermeye, Birleşik Devletler Senatosu'nda yer almaya ve başkanlık için sınır tanımayan bir kampanya yürütmeye yönlendiren şeydir: Ne kadar zor olursa olsun, sıradan Amerikalılar'ın yaşamlarını iyileştirmek için boyun eğmek bilmeyen bir arzu. Ve emin olun ki, sonunda bu ülkede sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması kavgamızı kazandığımızda, o da bu zaferin tam ortasında olacak. Enerji politikamızı dönüştürüp çocuklarımızı yokluktan kurtardığımızda, bu onun yardımları sayesinde olacak. Partimiz ve ülkemiz onun sayesinde daha iyi durumda, ve ben, Hillary Rodham Clinton'la rekabet etme şerefine sahip olduğum için artık daha iyi bir adayım.

Bu ön seçimin bizi zayıflattığını ve böldüğünü söyleyenler var. Diyebilirim ki bu yarış sayesinde milyonlarca Amerikalı ilk defa oy kullandı. Bu seçimin sadece Washington'da görev yapacak partiyle ilgili olmadığını, aynı zamanda Washington'ı değiştirme ihtiyacıyla ilgili olduğunu anlayan pek çok bağımsız ve Cumhuriyetçi var. Rekorlar kıracak ve bir ulusa ilham verecek kadar çok sayıda oy kullanan gençler, Afrikalı-Amerikalılar, ve Latinler, ve her yaştan kadın var.

Hepiniz derinden inanabileceğiniz bir adayı desteklemeyi seçtiniz. Ama günün sonunda, biz, sizin sesinizi duyurmak için bloklarca uzunluktaki kuyruklarda sıra beklemenizin asıl sebebi değiliz. Bunu ne benim için, ne Senatör Clinton için, ne de bir başkası için yaptınız. Bunu yaptınız, çünkü bir nesli tanımlayacak böyle bir anda, yapageldiğimiz şeylere devam edemeyeceğimizi yürekten hissettiniz. Çocuklarımıza daha iyi bir gelecek borçluyuz. Ülkemize daha iyi bir gelecek borçluyuz. Ve o geleceği hayal eden herkese sesleniyorum: gelin, beraber çalışalım. Amerika için yeni bir yol çizmek için gelin güçlerimizi birleştirelim.

Birkaç kısa ay içinde, Cumhuriyetçi Parti St. Paul'de çok daha farklı gündem maddeleriyle ortaya çıkacak. Buraya gelecek, ve bu ülkeye kahramanca hizmet etmiş bir adamı, John McCain'i başkan adayı olarak ilan edecekler. McCain'in ülkeye hizmetine ve çok sayıdaki başarılarına değer veriyorum -o benimkileri reddetmeyi seçse de. Onunla farklarımız kişilikle ilgili değil, onun bu kampanya boyunca öne sürdüğü politikalarla ilgili.

Çünkü John McCain geçmişte partisinden bağımsız hareket ettiğini haklı olarak iddia etse de, başkanlık kampanyasına damgasını vuran pek de böyle bir bağımsızlık değildi.

John McCain tıpkı geçen yıl Senato'da yaptığı gibi zamanının yüzde 95'ini George Bush ile geçirdiğinde, bu değişim değildir.

Değişim, McCain'in yaptığı gibi Bush'un iyi işler yaratamayan, işçileri koruyamayan, Amerikalıların aşırı yüksek üniversite fiyatlarını karşılamasını sağlayamayan, ortalama Amerikan ailesinin reel gelirini düşüren, Wall Street ile Main Street arasındaki uçurumu büyüten ve çocuklarımıza bir borç dağı bırakan ekonomi politikalarını dört yıl daha sürdürmeyi vaat etmek değildir.

Değişim, McCain'in yaptığı gibi Irak'ta tüm çabayı, Iraklı politikacılar yerine üniformalı erkeklerimizden ve kadınlarımızdan bekleyen, Irak'ta kalmak için bahaneler arayan, Amerikalılar'ın güvenliğine hiçbir katkısı olmayan bir savaşı devam ettirmek uğruna milyarlarca dolar harcayan politikaları devam ettireceğini söylemek değildir.

Şunu söylüyorum: John McCain'in, George Bush politikalarını aynen kabullenmesini çift-partili ve yeni diye lanse etmesi pek çok şekilde tanımlanabilir. Ama değişim bunlardan biri değildir.

Değişim, asla başlatılmaması ve yürütülmemesi gereken bir savaşla başlamayan ve böyle bir savaşla bitmeyen bir dış politikadır. Burada dikilip, Irak konusunda önümüzde iyi seçenekler varmış gibi davranacak değilim. Ama askerlerimizin o ülkede yüz yıl daha kalması gibi bir seçeneğimiz yoktur -özellikle de ordumuzun fazla yayıldığı, ulusumuzun dünyanın geri kalanından koptuğu, ve Amerika'ya yönelik hemen hemen bütün diğer tehditlerin görmezden gelindiği bir zamanda.

Irak'a girerken ne kadar dikkatsiz davrandıysak, Irak'ı terk ederken de o kadar dikkatli olmalıyız -ama kesinlikle terk etmeye başlamalıyız. Iraklıların kendi geleceklerinin sorumluluğunu üstlenmelerinin vakti gelmiştir. Ordumuzu yeniden kurmanın ve eve dönen gazilerimize ihtiyaç duydukları ilgiyi ve hak ettikleri avantajları sağlamanın vakti gelmiştir. Dikkatimizi El Kaide liderlerine ve Afganistan'a yöneltmenin, ve dünyanın dikkatini 21. Yüzyıl'ın genel tehlikelerine -terörizm ve nükleer silahlara; iklim değişikliği ve yoksulluğa; soykırım ve hastalıklara- çevirmenin vakti gelmiştir. Değişim budur.

Değişim, günümüzün tehditlerini sadece silahlarla değil, Birleşik Devletler Başkanı'nın, hiçbir küçük diktatörün, Amerika'nın yerini ve duruşunu öğrenmesinden korkmadığı, sert ve doğrudan bir diplomasiyle de karşılamanın gereğini anlamaktır. Tekrar özgür dünyanın liderliğini üstlenecek cesarete ve inanca sahip olmalıyız. Bu Roosevelt'ten, Truman'dan ve Kennedy'den bize kalan mirastır. Amerikalıların isteği budur. Değişim budur.

Değişim, sadece zenginliği ödüllendirmekle kalmayan, aynı zamanda onu yaratan işi ve işçiyi de ödüllendiren bir ekonomi inşa etmektir. Çalışan ailelerin karşılaştığı güçlükleri çözmenin, büyük şirketler ve zengin CEO'lara vergi affı sağlamak için milyarlarca dolar akıtmaktan değil, orta sınıfa vergi affı sağlamaktan, ve dağılan altyapımıza yatırım yapmaktan, ve enerjiyi kullanma şeklimizi dönüştürmekten, ve okullarımızı iyileştirmekten, ve bilime ve yeni fikirlere adanmışlığımızı canlandırmaktan geçtiğini anlamaktır. Tıpkı Bill Clinton'un dönemindeki gibi, malî sorumluluğun ve refahı paylaşmanın bir arada olabileceğini anlamaktır.

John McCain geçen haftalarda Irak'a yaptığı gezilerle ilgili konuşmakla hayli zaman geçirdi, ama eğer Michigan'da, Ohio'da, burada Minnesota'da mevcut ekonomiden darbe yemiş şehirleri gezmek için biraz vakit harcasaydı, belki insanların ihtiyaç duyduğu değişimi anlayabilirdi.

Eğer Iowa'ya gidip, tüm gün derse girdikten sonra gece vardiyasında çalışan ama yine de hasta kız kardeşinin sağlık ödemelerini karşılayamayan öğrenciyle tanışsaydı, bu kızın sadece sağlıklı ve zengin olanlarla ilgilenen sağlık politikasının dört yıl daha devam etmesine dayanamayacağını anlardı. O kız, isteyen her Amerikalı'ya sağlık sigortası sağlayan ve ihtiyacı olan her aileye hizmet getiren bir sağlık hizmetleri planı benimsememizi bekliyor. İhtiyaç duyduğumuz değişim, budur.

Eğer Pennsylvania'ya gidip, işini kaybeden ama yeni iş aramak için arabasına benzin koyamayan adamla tanışsaydı, diktatörlerden satın aldığımız petrole bağımlılığımızın dört yıl daha süremeyeceğini anlardı. O adam, otomobil imal edenlerin benzin standartlarını yükselteceği, şirketlerin yarattıkları kirliliğin bedelini ödeyecekleri, petrol şirketlerinin kârlarını temiz enerji yatırımlarına yönlendirmesini sağlayacak, milyonlarca iyi maaşlı ve taşeronlara verilemeyecek iş yaratacak bir enerji politikası geliştirmemizi bekliyor. İhtiyaç duyduğumuz değişim, budur.

Eğer South Carolina'daki, St.Paul'deki veya dün gece konuşmasını yaptığı New Orleans'taki okullarda biraz vakit geçirseydi, No Child Left Behind yasası için para ayırmanın sonuçlarını taşıyamayacağımızı; çocuklarımıza karşı, onların eğitimi için yatırım yapma, yeni bir eğitim ordusu kurup onlara daha iyi maaş ve destek verme, ve üniversite eğitiminin sadece eğitimli azınlığa ait bir ayrıcalık değil, her Amerikalı'nın doğal hakkı olduğuna karar vermekle yükümlü olduğumuzu anlardı. Amerika'da ihtiyaç duyduğumuz değişim, budur. Ben bunun için başkan adayıyım.

Diğer taraf Eylül'de buraya gelecek ve bambaşka politikalardan ve duruşlardan oluşan vaatlerde bulunacak, ve ben sabırsızlıkla bu tartışmayı bekliyorum. Bu, Amerikalıların hak ettiği bir tartışma. Ama hak etmediğiniz bir şey var: korku, imalar ve bölünmüşlük hakimiyetindeki bir seçim daha. Dini bir takoz, vatanseverliği bir sopa olarak kullanan, karşımızdakileri, yarışacağımız rakipler olarak değil, şeytan ilan edeceğimiz düşmanlar olarak gören türden bir politikayla bu kampanyada ve bu partide karşılaşmayacaksınız. Çünkü kendimizi Demokratlar ve Cumhuriyetçiler olarak adlandırsak da, öncelikle hepimiz Amerikalıyız. Her zaman öncelikle Amerikalıyız.

Arizona'lı saygıdeğer Senatör'ün dün gece söylediklerinin aksine, yirmi yıllık sosyal yaşantımda farklı görüşlerden pek çok insanın aynı amaçlar için bir araya geldiğini gördüm, ve pek çoğunu da kendim bir araya getirdim. Chicago, South Side'da toplum önderleriyle omuz omuza yürüdüm. Ceza ve yurttaşlık hakları avukatlarıyla aynı masada oturup, 13 masumu idama gönderen bir ceza hukuku sistemini reforme etmek için uğraştım. Daha çok çocuğa sağlık sigortası, daha çok çalışan aileye vergi affı sağlamak, nükleer silahların yayılımını engellemek ve Amerikan halkının, ödedikleri vergilerin nereye gittiğini bilmesini garanti altına almak ve Washington'daki gündemi sıklıkla yönlendiren lobilerin etkisini azaltmak için diğer partiden dostlarla birlikte çalıştım.

Bu ülkede, anladım ki, bu işbirliği, her şeyde görüş birliğine vardığımız için değil, bizi niteleyen tüm etiketlerin, bölünmüşlüklerin ve kategorilerin ardında; küçük tartışmaların ve güç mücadelelerinin ötesinde, Amerikalılar ortak zorluklarda ve ortak umutlarda buluşan nazik, cömert ve tutkulu insanlar oldukları için gerçekleşiyor. Ve bu temel iyiliğe ihtiyaç duyduğumuz, ülkeyi yeniden güzelleştirecek anlarla sık sık karşılaşılıyor.

Bu söylediklerim, Philadelphia'daki bir salonda bir araya gelip daha iyi bir birliğin kuruluşunu ilan eden vatanseverler için geçerlidir; Gettysburg ve Antietam'da o birliği korumak için ellerinde kalan son şeyi de feda edenler için geçerlidir.

Korkunun ta kendisini fetheden, bütün bir kıtayı zulümden kurtaran ve bu ülkeyi fırsatın ve gelişmenin yuvası haline getiren gelmiş geçmiş en büyük nesil için de söylediklerim aynen geçerlidir.

Grevlerde gözcülük eden işçiler; cam tavanları parçalayan kadınlar; özgürlük uğruna Selma'daki köprüyü aşan çocuklar için söylediklerim geçerlidir.

En büyük zorlukları yenen, çocuklarına daha iyi, güzel, ve adil bir dünya bırakmak için en umulmaz ihtimalleri gerçekleştiren her nesil için bu söylediklerim geçerli olmuştur.

Bizim için de geçerli olmalıdır.

Amerika, şimdi bizim zamanımız. Geçmişteki politikalara sünger çekmemizin zamanı geldi. Karşılaştığımız güçlüklere yepyeni enerji ve yepyeni fikirlerle yaklaşmamızın zamanı geldi. Sevdiğimiz ülkeye yeni bir yol önermemizin zamanı geldi.

Yolculuk zor olacak. Yol uzun. Bu zorluğu, derin bir alçakgönüllülükle ve sınırlarımın bilincinde olarak, ama aynı zamanda Amerikan halkının yapabileceklerine olan sınırsız inancımla karşılıyorum. Çünkü eğer gerçekten bu uğurda çalışmayı, ve mücadele etmeyi, ve buna inanmayı istiyorsak, kesinlikle eminim ki bundan sonraki nesiller olarak, geriye dönüp, çocuklarımıza bunun hastalara tedavi, işsizlere iş sağlamaya başladığımız an olduğunu; okyanusların yükselişinin yavaşladığı ve gezegenin iyileşmeye başladığı an olduğunu; bir savaşın bittiği ve ulusumuzun güvenliğini sağladığımız, dünyanın son ve en iyi umudu olduğumuz yönündeki imajımızı tekrar kazandığımız an olduğunu söyleyebiliriz. Bunun, hep birlikte bir araya gelip, bu büyük ulusu, en iyi yönlerimizi ve en yüksek ideallerimizi yansıtacak şekilde yeniden inşa ettiğimiz an olduğunu söyleyebiliriz. Teşekkür ederim, Tanrı sizi korusun, ve Tanrı Amerika Birleşik Devletleri'ni korusun."

[Konuşmanın orijinal İngilizce metni için tık.]

her yerde abd bayrağı görmek

2008-04-29T18:29:00.000+03:00

Ben bu hisse, özellikle Independence Day ve The Last Castle filmlerini izlerken çok şiddetli şekilde kapılmıştım. Çok daha evrensel, ABD'yi sevmek zorunda olmayan insanlara da hitap edecek bir şekilde sunulabilecek iki hikâye de, ABD'nin sembollerinin kullanımı sebebiyle birer kırmızı-beyaz-mavi fetiş aracı hâline dönüşüp iticileşmişti.

Özellikle ABD'nin soğuk savaş sonrası ele geçirdiği "tek lider" konumu biz ABD dışındakilerin Amerikan propagandasından iyice sıkılmasına yol açtı. Bunun en önemli sebebi de, ABD'nin o bayrağı, Özgürlük Heykeli'ni, Beyaz Saray'ı vs. artık herhangi bir prensibin sembolü olarak kullanacak bir konumda olmaması. Soğuk Savaş sırasında ne SSCB'nin, ne de ABD'nin sembolleri sadece o ülkeleri temsil ediyordu. Bir yanda SSCB kızıl bayrağı, sarı yıldızı ve orak-çekiçle eşitlik ilkesini, ezilmişlerin iktidarını, milliyetçilikle bölünmemiş bir dünyanın vaadini öne sürerken, öbür yanda ABD, ünlü bayrağı, Özgürlük Heykeli ve Beyaz Saray'ıyla özgürlük ilkesini, seçilmişlerin iktidarını ve sınıfsal retorikle bölünmemiş bir dünyayı vaat ediyordu. Bu iki değer kümesinden ilkini tercih edenler SSCB'nin sembollerini, ikincisini tercih edenler ise ABD'nin sembollerini büyük oranda sempatiyle karşılıyorlardı.

Oysa SSCB'nin yıkılmasından sonra, oturmuş düzeninin organik bir sonucu olarak, kendini tekrar tanımlamasına yardımcı olacak kadar büyük bir tehdit arayan ABD'nin bu çabaları her seferinde sonuçsuz çıkarken, ABD'nin sembolleri de Soğuk Savaş'ta edindikleri değerleri kaybettiler.

Bu gerçeğin farkına varsa da uygulamaya geçirmekte son derece beceriksiz davranan ABD yönetimi, Soğuk Savaş'taki gibi "demokrasi" ve "özgürlük" havâriliği yapmaya çalışırken unuttu ki, şu anda dünya üzerindeki tüm sistemler öyle ya da böyle zaten demokrasiyi ve özgürlüğü anahtar kelime olarak benimsiyorlar. Dolayısıyla ABD'nin eski kimliğini revize etme denemeleri her seferinde karikatürize kalıyor, ve karşısında "koruyuculuk" iddiasında bulunamayacağı bir karşı-kutuptan yoksun ABD gittikçe iticileşiyor.

Bunun sonucunda, diğer semboller gibi Amerikan bayrağı da, dünya üzerindeki güçlü devletlerden birinin milliyetçi sembolüne, yani normal rolüne indirgeniyor. Bugün ABD'ye dışarıdan bakan bir insan, tüm ABD'nin bayraklarla kaplı olduğunu düşünecek ve bu bayrakların ABD dışında da pek çok yerde dalgalandığını haklı olarak gözlemleyecektir. Kosova bağımsızlık mücadelesi verirken sallanan ABD ve AB bayraklarına, Türkiye'den bakan bir insan doğal olarak pek anlam veremeyecektir.

Oysa tüm bunlar, geçmişteki sembolik değerini gittikçe kaybeden ABD'nin, anlamlı geçmişinin hatıralarından başka bir şey değil, ve bu bakımdan dünyanın sayısız bölgesinde hâlâ anlamlı. Şu anda bazı yerlerde ABD'ye ve sembollerine duyulan hayranlığa, Soğuk Savaş sonrası zafer sarhoşluğunun bir etkisi olarak bakabilirsiniz. Dünya "anlamlı" bir kutuplaşma üzerinde uluslar arası geometrisini yeniden oturtmadığı, ve Zizek'in tanımıyla, kumaşı mindere tutturan düğmeler böyle kopuk durduğu sürece, merak etmeyin, bu da tıpkı diğer semboller gibi "ulusal"laşacak. Zaten ABD'nin "Axis of Evil" (şer ekseni), "terörist devletler", "Coalition of the Willing" (Gönüllüler Koalisyonu) gibi adlandırmalarının ve NATO'ya yeni görev tanımı getirme denemelerinin altında, Amerikan bayrağının gerçekten Amerikan bayrağına indirgenmemesi amacı yatıyor. Bu çabalar amacına ulaşır mı ulaşmaz mı, işte onu da zamanla hep birlikte göreceğiz.

markanın yaralanamazlığı

2008-04-13T21:47:00.003+03:00

(Yörsan'a karşı başlatılan kampanya üzerine)

Siz şehrin çeşitli yerlerine Yörsan'ın işçilere yaptığı muameleyi protesto etme amaçlı ilanlar asabilirsiniz. Yine Kapitalizm'in kendi içinde yerleşik olan hız elementi gereği (1), o ilanlara bakan kişilerin aklında kalacak tek şey yine Yörsan amblemi olacaktır. Bu durumda ancak Yörsan'ın gönüllü reklamını yaptığınızla kalırsınız.

Yörsan amblemini koymazsanız, zaten kimsenin dikkatini çekemezsiniz. Üstelik söz konusu firma/ürün amblemiyle ayrılmaz bir bütün olduğundan, sadece "Yörsan" kelimesi, amblemin doğuracağı çağrışımları sağlamayacaktır.

Dikkati çekebilmek ama firmanın reklamını yapmamak için Yörsan'ın kurumsal kimliğiyle ilgisiz bir grafik çalışması yaparsanız bu sefer de kişilerin aklında kalacak tek şey o görüntü olacak, Yörsan'la bağlantı kurmak için hiçkimse çabalayamaycaktır.

Marka kimliği iyi oturmuş, Kapitalizm ile görsel kültürü birleştirmiş bir firmayı klasik reklam yöntemleriyle kalıcı ve verimli bir şekilde yaralayamazsınız. Argümanlarınız ne kadar ikna edici olursa olsun.

(1) Marshall Berman, All That Is Solid Melts Into Air.

özel alan

2008-04-13T21:45:00.001+03:00

Sadece ailenizin üyeleriyle bir arada olabileceğiniz, istediğiniz insanlarla rahatça baş başa konuşabileceğiniz, yaptığınız yemeğin kokusunu sadece içeridekilerin alabileceği, kavgalarınızı, ayıplarınızı ve tartışmalarınızı rahatça içine gömebileceğiniz bir ev.

Bizim için standart; ahşap ev kültürü için hayâllerin ötesinde.

tanrı'ya hakaret problemi

2008-04-04T15:25:00.002+03:00

Herhangi bir dine inanan, ve buna uygun yaşayan biri için "tanrı" kavramı ve dindeki diğer kavramlar tartışılamayacak bir statüde olabilir. O dine inanan insanlar arasında bu kavramlarla ilgili yüceltici olmayan herhangi bir davranış garipsenebilir. Dindarlardan oluşan bir grup içerisinde, Tanrı'nın veya dinî değeri olduğu düşünülen belli figürlerin isimleri anılırken bile manevî bir çekince, bir korku oluşur. "Acaba bu ismi yerinde kullandım mı?" gibi bir düşünce, bu tip durumlara hakimdir. Bu bazen öyle bir noktaya varır ki, Yahudilik gibi bazı dinî inançlarda Tanrı'nın adını söylemek yasaklanır. Bazı daha az marjinal örneklerde de Tanrı'nın ve diğer kutsal figürlerin adına belirli "kutsal" kelimeler veya kelime grupları eklenir.

Bu yukarıdaki örneklerin hepsi, o dine inanan insanları bağlar. Öte yandan, bir de "tanrı" kavramını sosyal süreçlerin yarattığı diğer sayısız kavramdan biri olarak değerlendiren (Nietzsche, Engels, Marx, Durkheim gibi) veya "tanrı" kavramı yerine "kişiliği" olmayan başka bazı kavramları koyan (Descartes, Kant, Hegel gibi) insanlar da vardır. Bu düşünceye sahip olmanın şartı ünlü düşünür olmak olamayacağına göre, sıradan insanlar arasında da Tanrı'yı bu kategoride değerlendirenlerin varlığı, onların fikirleri paylaşılmasa bile, kabul edilmelidir.

Kısaca söylemek gerekirse: Tanrı'ya inanan biri, Tanrı'dan bahsetmeye bile çekinecek kadar bu kavramı dokunulmazlaştırabilir. Zaten din de aşağı yukarı böyle bir şeydir. Ama hiçbir inanan, Tanrı'ya inanmayan birinin bu çekinceyi paylaşmasını talep edemez. Herhangi bir dine inananların, şunu akıllarında tutmaları gerek: Tanrı'ya inanmayan biri için, tanrı sadece bir kavramdır. Ve bu kişi diğer kavramlardan nasıl bahsediyorsa, Tanrı'dan da o şekilde bahseder. Eğer dünya üzerinde belirli sayıda insanın saygı duyduğu her kavramı kutsallaştıracaksak, emin olun, dinle ilgili karikatürlerden ve yazılardan çok daha absürt bir şekilde yaşamaya başlarız. Ama bu absürtlüğü dile getirmek bile yasaklanır.

Toplumumuzun nüfus yapısı gereği, yukarıda anlattıklarımda "Tanrı" deyince aklınıza "Allah", "inananlar" deyince de "Müslümanlar" gelecek. İsterseniz bir önceki paragrafı tekrar okuyun. Ama bu sefer "Tanrı" deyince İbrahim Peygamber'in kırdığı "putlar" aklınıza gelsin. O zaman "tanrıya saygısızlık" kavramının ne kadar yoruma açık, ve herkesin hayatının ne kadar merkezinde olduğunu göreceksiniz.

faust'un pazarlığı

2008-04-02T17:55:00.000+03:00

- Ruhunu bana satar mısın, diye fısıldadı Şeytan.

- Tabii ki, dedi Faust, yeter ki beni yüz yılımın en ünlü edebî karakteri yap!

kaş yapayım derken...

2008-04-01T17:43:00.001+03:00

Veba tehdidi altındaki Avrupalı zenginler hayattan mümkün olduğu kadar çok zevk almaya bakarlardı. Uzun yaşama mahkûm olan bizler, zevki olabildiğince erteliyoruz.

Sonunda öyle bir yaşa geliyoruz ki, zevk almaktansa uzun yaşamaya odaklanıyoruz.

mahkeme kararına font seçmek

2008-03-16T23:27:00.001+03:00

Bir siteyi engellemenin en karmaşık kısımlarından biri bu olsa gerek. Kapatma kararı alma kısmı kolay, çünkü İnternet mantığını, yasakçılığın herhangi bir faydası olup olmayacağını bilmeye, bu tarz bir yasakla Türkiye'yi Kuzey Kore/İran/Libya seviyesine indirdiğini düşünmekle falan vakit kaybetmeye gerek yok. At imzayı gitsin. Yazılacak metin de zaten hazır. Bunları geride bıraktıktan sonra geriye kritik karar olarak bir tek yasak ilanının hangi fontla duyurulacağı kalır.

Genelde Arial ve Tahoma gibi geleneksel fontlar seçilir. Ama bunlar fazla sıkıcı ve halktan kopuk imajı bırakabilir. Times New Roman desen, amatör görünür. Sempatik olalım diye Comic Sans'la yazsan öyle kötü bir imaj bırakırsın ki, memura hakaretten hüküm bile giyebilirsin. Tüm bu faktörler bir denge gerektirir. 13 Mart 2008 YouTube'a erişimin engellenmesi kararı mesela, Trebuchet fontuyla yazılmış. Bence çok başarılı bir seçim. Ama şöyle bir Vivaldi ya da Blackadder fontu bekliyorum ben bir dahaki yasakta açıkçası. Tüm dünyanın girdiği bir İnternet sitesini yasaklıyorsan, font da padişah/kral fermanı gibi olmalı.

Ha bir de mahkeme kararının altına İngilizce versiyonunu eklemek var ki, onun analizini ayrıca yapmak gerek.

tanrı'nın varlığını kanıtlamak

2008-03-14T15:12:00.000+03:00

Tanrı'nın varlığı, Evren'de insan aklının açıklayamadığı şeylerin varlığıyla kanıtlanamaz.
Çünkü zaten "insan aklı açıklayamıyorsa, Tanrı yaratmıştır"
çıkarımının tek dayanağı, insan aklının ta kendisidir.

Dürüst bir insan, aklının yetersizliğinden yola çıkarak hiçbir sonuca ulaşmaya çalışmamalı -ta ki o sonuca ulaşmanın, aklını kullanmasını gerektirmeyen bir yolunu bulmuş olsun.

düşünüyorum, öyleyse hamdi bey'in teklifine varım

2008-02-16T21:33:00.003+03:00

Acun Ilıcalı'nın sunduğu yeni yarışma Var Mısın Yok Musun'u, bence toplum bilimleriyle ilgilenen herkesin dikkatli izlemesi lâzım. İnsanın elinde mantıklı bir bilgi kaynağı olmadığında karar vermeyi zorlaştıran büyük boşluğu doldurmak ne kadar kolay... İyi şans getirsin diye geri geri saymak... Geri geri saydıktan sonra açılan kutuda büyük sayı çıkınca geri geri saymanın uğursuz olduğuna karar vermek... Önce sırf zaman kazanmak için kutunun üstünü temizlemek, sonra bunu her hafta herkes tarafından uygulanan bir kural haline getirmek... Uğurlu ve uğursuz yarışmacılar seçmek ve buna göre mantık yürütmeye çalışmak... Diğerlerinden farklı olanı (mesela görme özrü) sıra dışı güçlerle eşleştirmek...

Belgesel gibi resmen.

man on the moon: imajın yaşamı ve ölümü

2008-01-17T22:36:00.006+03:00

[Bu yazı Milos Forman'ın Man on the Moon filmiyle ilgili ağır spoiler içeriyor.]

Filmin başlangıcından sonuna kadar her şey, Andy Kaufman'ın, kurguyu hayatın içine yedirme yeteneğini/saplantısını anlatmaktadır. Private Sözlük yazarı bartonfink'in yazdığı gibi, Andy Kaufman'ın mücadelesi, aslında, seyirciyi aptal yerine koyan, ona ne zaman güleceğini ve neye güleceğini anlatmaya çalışan yayıncılık anlayışına karşıdır.

Her şeyden önce Andy film boyunca defalarca şunu anlatmaya çalışır çevresindekilere (özellikle de menajeri George Shapiro'ya): "Ben komedyen değilim". Andy Kaufman komedyen değildir, çünkü amacı seyirciyi güldürmek değildir. O, seyircisine, şaşıracakları bir performans sunar. Performansın neresine şaşıracaklarını asla bilemezler, çünkü bildikleri anda, şaşırtmacanın hiçbir anlamı kalmaz. Kahkahalar, sadece (tam da Jon Elster'ın tanımlayacağı gibi) yan üründür (by-product).

Standart televizyon kültüründe seyircinin şaşırmasının önündeki en büyük engel, gerçek hayatın nerede bitip, kurgunun nerede başladığının farkında olunmasıdır. Oyuncular veya programda yer alanlar sözlerini ezberlerler, kendilerini hazırlarlar, setin içinde önceden belirlenmiş yerlerini alırlar. Sonra yayın süresi başlar. Bu süre başladığı anda hem oyuncular hem de seyirciler tarafından belirli hareketler yapılır. Seyirci bilir ki o programın veya dizinin/filmin sınırlarına girilmiştir ve o andan sonra her şey önceden tahmin edilebilir sınırlar içinde gerçekleşecektir. Bilindik formüller uygulanır ve bu formüllerde neyin ne kadar komik ya da şaşırtıcı olabileceği bellidir. Viktor Pelevin'in Homo Zapiens (Generation P) romanında özetlediği gibi: ikincil özne, asıl özneyi, bir elin eldiveni giydiği gibi giyer, ve onu yönetir.

Kaufman bu klişeyle mücadelesinde çok akıllıca bir yol izler: Kurgu artık ne yerle, ne de zamanla sınırlıdır. Kaufman'ın doğaçlama senaryoları, içinde zoraki şekilde yer aldığı diziyi aşar ve tüm performanslarının üzerine çöker. Meselâ, yayınlayamadığı şovunun ilk bölümünde seyircilerin televizyonlarının bozuk olduğunu sanmalarını sağlamayı ve bu şekilde şovun şaşırtıcılığını seyircinin evine kadar ulaştırmayı amaçlar. Belirli bir işleyişi, düzeni olan David Letterman Show'u darmadağın eder. Memphis'teki güreş ringlerini kendi istediği gibi, ve önceden planlanamayacak tepkileri almak için kullanır.

Tamamen kurgusal bir karakter olan Tony Clifton'ı yaratır, ve ona herhangi bir ünlünün sahip olabileceği kadar gerçeklik kazandırır: Sözleşmeler ve gazetelerdeki skandal haberleri. Artık Tony Clifton'ın "set"i tüm dünyadır. Dolayısıyla Clifton'ın var olduğu bir dünyada kurgu ile gerçek arasındaki sınır kesin olarak çizilemez. Bu, aslında ünlülerin kendilerinin de gerçekliğin parçası olamayacağını gösteren uç bir örnektir sadece.

Bu yaklaşımın doğal sonucu olarak, Andy Kaufman'ın çevresindekiler için de kurgu ve gerçek arasındaki sınır kaybolmuştur. Sevgilisine yapacağı evlenme teklifi, tamamen bir kurmacanın parçası haline getirilir. Menajeri George Shapiro, Tony Clifton'ı Andy'nin canlandıracağını "bilerek" gittiği gösteride, hem Clifton'ı hem de Kaufman'ı aynı anda sahnede görünce şok olur. Ekranlardaki ipe sapa gelmez "davranışları" sebebiyle, düzenli olarak devam ettiği yoga merkezi Andy'yi uzaklaştırmaya karar verir.

Ve son olarak, Andy kanser olduğunu öğrendiğinde, bunu rastgele bir komedi salonunda öylesine anlatır. Bu bile seyirciyi güldürmektedir. Andy'nin surat ifadesi ne kadar acıklı olursa, seyirciye o kadar komik gelmektedir. Andy'nin ensesinde çıkan kist, ona dokunmak için 1 dolar ödenen kurgusal bir metaya dönüşür sahnede. Çünkü hiçkimse sahnedeki Andy Kaufman'ın ensesindeki kurgusal kist ile gerçek Andy Kaufman'ın ensesindeki gerçek kist arasında seçim yapması istendiğinde, gerçek olanı seçmez.

Andy arkadaşlarını gecenin 4'ünde evine çağırıp kanser olduğunu söylediğinde, yazarı Bob'un ilk tepkisi "bunu satabiliriz!" olmuştur, çünkü hastalığın gerçekliğine inanmamaktadır. Kardeşleri, annesi ve babası hastaneye gider, doktoru dinlerler, ama gerçek bir hastanedeki gerçek bir doktorun Andy'nin röntgen filmlerine bakarak yaptığı açıklama bile bunların hepsinin kurgu olduğu yönündeki kanılarını değiştirmeye yetmeyecektir.

Aslında belirli bir yerde sınır aşılmıştır, ve hiçbir şey, Andy Kaufman'ın hayatının ne kadarının kurgu, ne kadarının samimiyet olduğunu belli edemez. çünkü Andy Kaufman'ın samimiyeti, tamamen kurgusal olmaktan ibarettir.

Ölürken bile. Normal insanlar öldüklerinde (tek tanrılı inanışa göre) ruhları ve bedenleri ayrılır. oysa Andy Kaufman'ın cenaze töreni farklı bir ayrışmayı ortaya koyar: ünlüler öldüklerinde, imajları ve bedenleri birbirinden ayrılmaktadır. Kaufman'ın imajı bedeninden kurtulmuş, yansıtma perdesinde veda şarkısını söylemektedir. O andan sonra cenaze töreninin gerçekliği sorgulanamaz. Çünkü normal bir cenazenin, bir imaj açısından hiçbir anlamı yoktur.

Yoga merkezinden atılan ve kadın düşmanlığıyla suçlanan Andy Kaufman,
Yolda türk halkından küfür yiyen Erol Taş,
Seyircilerin önemli kısmının ukalâlıkla ve kendini beğenmişlikle suçladığı Okan Bayülgen...

Sözlükte kurgusal bir karakter oturtup, gerçek kişiliği sadece sözlükte yazdığı entrylerden ibaretmiş gibi değerlendirilerek yüceltilen/alaya alınan sözlük yazarı...

Tüm bu karakterlerin ardında, kurgu-gerçek karmaşasının mağduru olan gerçek bir insan varsa bile, bizim algımıza ulaşamayacağı açık. Olsa olsa, Jean Baudrillard'ın çok sevdiği ifadeyle, gerçeklikten dışlanıp yörüngeye oturtulmuştur - tıpkı Ay gibi.

barack obama

2008-01-11T23:32:00.002+03:00

Barack Obama, "siyaseti değiştireceğim" iddiasıyla dikkati çekiyor. 200 yıllık Amerikan siyasetinin, adayların birbirlerini mümkün olan her yolla yok etmeyi amaçlamalarıyla tanındığı gerçeği, Obama gibi karakterleri çok daha dikkat çekici hale getiriyor.

Obama'nın "siyaseti değiştirme" ile kastettiği şeyi aslında Türk halkı olarak çok yakından biliyoruz: rakiplerini kötülemeden, projeleri ortaya koyarak ilerlemek. bizim Türkiye'de bu iddiayı bilmemizin sebebi, AKP'nin kazandığı ilk seçimden sonra bu söylemi kullanmış olması.

AKP bu söylemle seçimi kazandı, evet, ama devamında Türkiye'de bu yöntem tutmadı. O zamandan bu zamana yapılan açıklamalar, verilen demeçler, izlenen konferanslar gözden geçirildiğinde anlaşılıyor ki, bunun en önemli nedenlerinden biri, AKP'nin ne tabanının, ne de yöneticilerinin böyle bir anlayışı devam ettirecek soğukkanlılığa sahip olmasıydı.

Her ne kadar AKP'nin lider savaşlarından bunalmış türk siyasetine bu söylemi sokmaya çalışması akıllıca bir tanıtım yöntemi olsa da, devamsızlığa mahkûmdu. Çünkü, muhafazakâr partilerde lider önemlidir. Lidere önem verilir, çünkü muhafazakârlık, tanımı gereği, sorgulanamaz tabuları muhafaza etme üzerine kuruludur. Seçmen tarafından doğrudan yüceltilen liderden beklenen, (i) hatasızlık iddiasını koruması, (ii) ve muhafaza edilen değerleri ne uğruna olursa olsun hatasız savunmasıdır. Olur da muhafazakâr bir partinin lideri hata yaptığını kabul ederse, seçmeni haklı olarak şunu sorar: Yaptığın hareket değerlerimizi korumuyor muydu? Koruyorsa nasıl hatalı olabilir? Korumuyorsa nasıl böyle bir hareket yapabilirsin? Değerlerimize nasıl zarar verebilirsin?

Dolayısıyla, muhafazakâr bir partinin soğukkanlı siyaset yürütmesi hayli zordur. AKP her ne kadar liberal ekonomiyi savunsa, ve bu ekonomi seçeneği bazı değerleri sarsıyor gibi görünse de, AKP için vazgeçilmez olan temel, geleneksel değerlerdir. AKP bu bakımdan muhafazakârdır, ve liderinden hatasızlık bekler. Kusurluluğunu soğukkanlılıkla kabul edecek bir lider her ne kadar entelektüel çevrede takdir toplasa da, AKP tabanından, yukarıda açıkladığım sebeplerle büyük tepki görecektir.

Kısaca, muhafazakâr lider hatasızlığa mahkûmdur. Hatasızlığa mahkûm bir lider ise, rakibini suçlamadan, onunla alay etmeden, soğukkanlı bir şekilde projelerini anlatarak tabanını mutlu edemez. Recep Tayyip Erdoğan'ın, muhafazakâr bir partideki liderlikte bu kadar başarılı olması, büyük oranda buna bağlanabilir.

Barack Obama'nın tabanı ise, bu tip bir siyaseti çok daha olumlu karşılayacak bir yapıya sahip. Her şeyden önce, Barack Obama bir demokrat. Yani, muhafazakârlığın, "kutsal"ın bekçiliğinin tam karşısına denk geliyor.

Hatasız olmak zorunda değil. Cumhuriyetçilerin aksine, "ulusal değerler", "Tanrı'nın sözü" gibi şeyleri savunmuyor. Dolayısıyla "kutsalıma laf ediyorsun" tepkisini, ne kendisi için, ne de seçmeni için verme ihtiyacı hissedecek bir konumda değil. Siyasetini yürütürken yapması beklenen tek değerlendirme, karşılaştığı politikaları ülke açısından, ve tabii sponsorları açısından gözden geçirmek. Bu bakımdan, Demokrat Parti'nin tabanı, soğukkanlı politikaya, muhafazakâr bir tabandan çok daha uygun.

Dileyelim ki, Barack Obama, onu sürekli "tecrübesiz" olarak nitelendiren Hillary Clinton gibi kurt bir politikacı karşısında başarılı olsun, ve ABD Başkanı olduktan sonra da siyaset anlayışını sürdürsün. Açıkçası bunu yazarken Obama'nın Türkiye politikalarından habersiz olarak yazıyorum. Ama proje geliştirmeye odaklanmış, ve Amerikan siyasetinde Clinton çifti kadar "kaşarlanmamış" bir liderin, en azından Guantanamo gibi projeleri çok daha başarılı ve tutarlı bir şekilde değiştirebileceğine inanıyorum.

translation is omnipresent

2008-01-07T04:16:00.000+03:00

In any transfer of events from the way they happen to the way they are defined, i.e. from the realm of activity to the realm of interpretation, the process inevitably contains translational elements. When the eye-witness gives his/her testimony, he has the role of a translator before a foreign text. When an astronomer observes the collision of two galaxies, he needs to translate this enormous event into the calm language of astronomical terms and formulae. Even a camera is the translator that takes a vision and turns it into a 2+1 dimensional combination of colors and sounds within a frame.

Translation is an inescapable element of human cognition and existence. It happens everywhere, all the time.

sigara, yasak, ve gözden kaçan detaylar

2008-01-04T20:26:00.001+03:00

Sigara yasal mı?
Yasal.

Bağımlılık yapıcı bir madde mi?
Evet.

Zararlı mı?
Evet. hem içene, hem de çevresindekilere zararlı.

Devlet bu bağımlılık yapıcı maddenin satılmasını, satın alınmasını, bulundurulmasını vs yasaklıyor mu?
Hayır. üstüne bir de satışından deli gibi vergi alıyor.

Şimdi tüm bu yukarıdaki verileri bir araya getirdiğimizde, sigaranın yasal bir bağımlılık olarak devlet tarafından kabul edildiğini hatta bir de bunun sırtından vergi aldığını açıkça görebiliyoruz.

Dün yapılan kanun değişikliğiyle alınan kararı desteklerken akılda bulundurulması gereken püf noktası, amaçta yatıyor. Eğer amaç, sigara içmeyen insanların kapalı alanlarda rahatsız edilmesini engellemekse; pasif içicilik yoluyla sigara bağımlılığının yaygınlaşmasının önünü almaksa; kişilerin "duman altında kalmama" özgürlüğünü korumaksa...

O zaman tüm işletmelere, kapalı alanlarının en az yarısını sigara içilmeyen bölüm olarak ilan etme zorunluluğu getirilir, ve amaca ulaşılır. isteyen sigara içilen bölüme geçer, isteyen sigara içilmeyen bölüme...

Türkiye'deki kamuya açık tüm kapalı alanları denetleyebilen devlet, bunu da denetler.

Oysa çıkarılan kanunla getirilen kural şudur:

Siz, kaç yaşında olursanız olun, hangi ortamda olursanız olun, çevrenizdeki insanlar dumandan rahatsız olsa da olmasa da, bulunduğunuz yer halka açık bir kapalı alansa, biranızın ya da rakınızın yanında sigara içemezsiniz! Bir işletme sahibi olarak, sigara içmek isteyenler için özel bir oda bile oluşturamazsınız.

Bakın dikkatinizi çekiyorum, getirilen yasakla, bir işletmenin sigara içenler için özel alan oluşturma hakkı bile elinden alınıyor.

Böyle bir yasağın sigara bağımlısı insanlar üzerinde faşizm yarattığını görmek niye bu kadar zor?

Bu yasağı canla başla destekleyen, savunan kişilere şunu sormak zorundayım:
Bir gün, trafik kazalarına, arbedeye vs sebep olduğu, kişinin hem kendisine hem çevresine zarar verdiği gerekçesiyle alkol kullanımı halka açık tüm alanlarda yasaklanırsa, o gün özgürlüklerinizi neye dayanarak savunacaksınız?

Ben söyleyeyim: maalesef savunamayacaksınız.

imajın idamı

2007-12-31T20:04:00.001+03:00

Siyasî liderlerle ilgili reddedilemeyecek bir şey var: ülkeyi yöneten, liderin imajıdır. Saddam Hüseyin'i kimsenin göremeyeceği bir yerde idam ederseniz, hiçbir şey idam etmiş olmazsınız. Dolayısıyla bir siyasî lideri idam eden otoriteyi, idam görüntülerini yayınladı diye protesto etmek kadar saçma bir şey olamaz (idamın haklılığını protesto etmediğiniz sürece tabii).

Ancak bir lideri insanların gözü önünde idam ederseniz, imajını idam etmeye kalkmış olursunuz ki, bunun doğuracağı sonuçlar oldukça karışıktır. İmajın fiziksel referans noktasını halkın gözü önünde idam etmek demek, o imajın halkın malı olması, ve herkesin istediği gibi o imajı geliştirebilmesi demektir. İmajın üzerinde kurabileceğiniz tüm kontrolü kaybedersiniz. İmaj buharlaşır ve havaya karışır, sonsuz medya döngüsünde yerini alır.

O hâlde, hapis cezası, sadece mahkûm için değil, otorite için de kesinlikle idama tercih edilir bir cezadır. Ama herhalde daha da iyisi (ve daha da ütopik olanı), gerçek göndereni idam edip, imajın referans noktası olabilecek, söz dinleyecek birini gerçek olanın yerine geçirmek olurdu.

sanal kişiliğin ilk adımları: facebook

2007-11-23T01:46:00.004+03:00

Kişiler arası iletişim, eninde sonunda, tamamen İnternet üzerinden sağlanmaya başlanacak. Graham Bell'in yaptığı ilk telefon konuşmasıyla (hatta daha da önce) başlayan bu süreç şimdiye kadar e-mail, ICQ, MSN, Yonja, EkşiSözlük, MySpace gibi farklı yöntemlerle gelişti, ve hâlen gelişmeye devam ediyor. Bunu tıpkı, yerleşik hayata ilk geçildiğinde, şehir hayatının bileşenlerinin adım adım olgunlaşmalarına benzetebilirsiniz. O dönem için "dejenerasyon", "gelenekten kopuş" gibi karşılanan yenilikler, sonradan insan hayatının ayrılmaz birer parçası haline gelmiştir, ve şu anda hemen hiçkimse tarafından sorgulanmamaktadır.

Facebook, kendisinden önceki sanal iletişim araçlarının çeşitli hatalarını düzeltiyor, bazı farklı işlevleri bir araya getiriyor, ve bazı yenilikler de barındırıyor. Bu şekilde, eninde sonunda varacağımız yer olan "sanal kişilik" oluşumu yönünde ciddi bir adım atıyor. Artık Facebook sayfası olan bir insan, hem görsel özellikleriyle, hem mesajlaşmalarıyla, hem de üye olduğu gruplar aracılığıyla ortaya koyduğu sosyo-politik duruşuyla ilkel de olsa bir "sanal kişilik" örneği oluşturmuş oluyor. İlkel diyorum, çünkü 20-30 yıl sonra göreceğimiz çok daha ileri "sanal kişilik" platformları yanında, Facebook'un ilkelliği kaçınılmaz. Ama, gerçek kişiliği yansıtma yeteneği bakımından, Facebook'taki "sanal kişilik" oldukça tatmin edici bir performans sergiliyor. Şimdilik.

Tüm bu iletişim ve temsil (gösterge) yöntemlerinin sonunda varacağı yer tabii ki şu anda bizim hayal gücümüzün çok ötesinde. O aşamaya oranla 2007'de yaşayan bizler barbar sayılırız; tıpkı bizim yüzlerce yıl öncesini barbar saydığımız gibi.

Ama 1980 yılına kadarki tüm iletişim araçlarını "gelişim", 1980'den sonrakileri ise "yozlaşma" diye karşılamak, hadi komik demeyelim de, eski kafalılık olsa gerek. Hele ki bu eski kafalılığı ülkemizde, dar bir dünyada yaşayan orta yaşlı bir grubun değil, iyi eğitim almış nispeten genç kesimin ortaya koyması oldukça dramatik. Eski nesillerden miras aldığımız değişim korkusunu ne kadar başarıyla içselleştirdiğimizin belki de en önemli göstergelerinden biri bu: yenilikleri anlamaya çalışmak yerine onları korku/alay kaynağı olarak dışlama alışkanlığımız. Siyah beyaz TV aşamasında teknoloji kullanımını dondurmuş olsak, bir çok insan hayli mutlu olacakmış gibi görünüyor.

Yoksa Facebook'a karşı çıkarak kişiliğini ortaya koymak, Facebook'ta profil oluşturmak gibi bir sosyalleşme yöntemi mi? Neden olmasın? İnternet'i en iyi kullanan, onu en yaratıcı biçimde kullanandır. Bu da, benim gözlemlediğim kadarıyla, Facebook'un en yaratıcı kullanım şekli. Bir çeşit "alternatif Facebook profili" diyebiliriz.

Öyle ya da böyle, facebook insanların sosyalleşmesine oldukça büyük katkı sağlıyor gibi görünüyor. Kullansalar da, karşı çıksalar da...

internet'i yerel gazete sanan devlet

2007-11-21T12:47:00.002+03:00

Hürriyet'in haberine göre, Cuma gününden itibaren Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı, katalog suçlar diye adlandırılan sekiz suçun internet üzerinden işlenmesini engellemeye çalışacak. Aşağıda yer alan haritadaki rengimiz hayli değişecek.

Önce "engellenecek" suçlara bakalım:

1) Atatürk aleyhine işlenen suçlar,
2) İntihara yönlendirme,
3) Çocukların cinsel istismarı,
4) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
5) Sağlık için tehlikeli madde temini,
6) Müstehcenlik,
7) Fuhuş,
8) Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama

Hadi 2, 3, 4, 5 ve 8 numaraları tartışmayalım...

1. maddeyle, mesela Atatürk'le ilgili rahatsız edici bir video varsa (ki mutlaka vardır), YouTube'a erişim engellenecek. İnternet'e ideolojik sansür kategorisinde Çin, İran ve Tayland gibi ülkelerle aynı sınıfta yer almak her Türk gencini gururlandırmalı herhalde. Hayırlı olsun.

Chat kanallarının, hatta MySpace ve Facebook gibi yerlerin, İnternet'in karakteri gereği kolaylıkla fuhuş için kullanıldığını bilmeyen kalmadı. Bunun kontrolü de site ve kanal yöneticilerinin kontrolünün tamamıyla dışında; yine İnternet'in karakteri gereği. Dolayısıyla eğer bu arkadaşlar 7. maddeyi dürüst bir şekilde uygulayacaklarsa bu site dahil hiçbir kişiler arası iletişim platformu açık kalmayacak. Ama uygulayabilecekler mi? Tabii ki hayır.

Yapılan her araştırmada ortaya çıktığı gibi İnternet içeriğinin, ve kullanım alanının önemli bir kısmını oluşturan müstehcenliği tutarlı bir şekilde engelleyecek cengâver Türk bürokratlarının ise şimdiden ellerinden öpüyorum.

1940 mantığıyla 2007'de devlet yönetmek zor olmalı. Bu ülke gittikçe daha komik bir hâl alıyor.

Ne diyeyim, kolay gelsin. Amman kravatlarınızı gevşetmeyin.

eski insan ve yeni insan

2007-11-16T04:24:00.000+03:00

"Aydınlanma" öncesi insanın çevresine bakışı sonsuz ihtimallerle doludur. Suyun şaraba veya başka bir şeye dönüşmesi onun için her zaman mümkündür. Bunun imkansızlığı kanıtlanana kadar, suya bu sonsuz ihtimallerin penceresinden bakar.

Yeni insanın durumu ise bunun tam tersidir: Ona bir şeyin imkansızlığını değil, mümkün olduğunu kanıtlamak zorundasınızdır. Siz varlığını kanıtlamadıkça o ihtimal onun dünyasında göz ardı edilmeye mahkûmdur.

Eski insan, bu sonsuz ihtimaller kümesinin yarattığı belirsizliği dengelemek için yüzyıllara yayılan geleneğe sırtını dayar. Böylece gerçekleşmeyeceğine dair bir güvence bulamadığı korkutucu ihtimallere karşı aklını korur.

Yeni insan ise bu güvensizlikten kurtulmuştur, çünkü bir ihtimalin korkutucu olması için önce varlığının kanıtlanması şarttır. Ama güvensizlikle beraber, o sonsuz "ihtimaller denizi"nin getirdiği hayal gücü de yok olmuştur.

301(in)ci spartalı: türüt

2007-09-28T14:37:00.001+03:00

Türk mizahında son dönemde ciddi gelişme var. Bir ara ipe sapa gelir tek mizah dergisi olarak LeMan kalmıştı. Sonra Penguen ekibi küçük çapta bi isyanla ayrıldı. Sonra Penguen de mitoz yöntemiyle Fermuar ve Uykusuz dergilerini dünyaya getirdi.

Ama iş bununla da bitmedi, ulusal gazeteler de işe el attı. İşte mesela bugünün (28 Eylül 2007) Halka ve Olaylara Tercüman gazetesi...

Manşet: "Türk'üm demek bile suç oldu."

Aslında sırf manşet olsa bu şekilde, mesela yanında Türüt'ün
(hani şu bir ara İbrahim Tatlıses'le pek bir sıkı fıkı gördüğümüz, son zamanlarda -Teoman'ın deyimiyle- "hobi derecesinde" milliyetçiliğe saran)
alabildiğine terli ve çatık kaşlı bir fotoğrafı olmasa, Avrupa ülkelerinden birinin Türk azınlığa yönelik ayrımcılığıyla ilgili olduğu sanılabilir haberin.

Oysa Türüt'ün iddiasına göre Türk'üm demenin suç olduğu yer Türkiye.

Yani, Türklüğü aşağılamanın TCK'nın 301. maddesiyle suç ilan edildiği, ve bu kanunların her fırsatta bin çeşit yorumlanarak kullanıldığı, fakat Anayasa'nın "Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz" diyen 6. maddesinin İstanbul'un gecekondu mahallelerinde emekli subaylar tarafından çalıntı el bombalarına kurban edildiği ülkemizde, Türk'üm demek suç.

İddia bu...

Hadi diyelim bunu kabul ettik.

En köklü ulusal gazetelerimizden birinin sloganı "Türkiye Türklerindir" iken...

Her ilköğretim okulumuz ve lisemizin her bir sınıfında Atatürk'ün Gençliğe Hitabesi ve bahçesinde Atatürk büstü bulunurken ve küçük bir grup marjinal hariç toplumumuzun hemen hemen tamamı bunları norm olarak kabul etmişken...

Gebze'den başlayıp Büyükçekmece'ye kadar çevre yolumuz dev ay yıldızlı bayraklarla süslenmişken...

Türk Tarih Kurumu'nun pek saygıdeğer, çok araştırmacı başkanı Halaçoğlu, Ermeni olmayı "maalesef"lik bir şey, Kürt olmayı ise tarihsel yanılgı sayarken, yani açıkça Türk Ceza Kanunu'nun "halkın bir kesimini, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılamayı" suç sayan 216. maddesine aykırı davranabilirken...

Türkiye'de, Türk olmanın suç olarak algılandığını kabul edelim.

Peki çözümü neymiş Türüt'e göre? (adını söylemeye utanıyorum, adaşım çünkü)

"Ben gavura karşı önlemimi alırım ama aramızda yerli gavurlar var. Asıl korkulması gerekenler onlar," diyor. Güzel... Gavurdan ne kastettiğini de şu şekilde açık ediyor:

"Benim için iki tür insan vardır; birincisi vatansever, ikincisi vatan haini. Vatan satanlar haindir ve yaşaması doğru değildir."

Kısaca ya gavursunuz, ya vatansever... Gavursanız ya yurtdışındasınız ya "yerli hain". Yerli hainseniz, yaşamanız doğru değil.

Belki garip gelebilir ama size bir hatırlatmada bulunayım:

Hani bir zamanlar, Türüt'ün türküsünün sözlerini yazan Ozan Arif Almanya'daydı... Sürgüne gönderilmişti darbe sonrası...

Hani o zamanlar Neo-Naziler coşmuştu şöyle bir.

Solingen'de Amasyalı bir aileyi, sırf Türk oldukları için, "Alman vatanseveri" olmadıkları için, yani onlara göre "yerli hain" oldukları için ateşe vermişlerdi.

Ogün'leri Yasin'leri överken Hans'ları Jürgen'leri bir hatırlayalım derim ben...

Herkesin "hain"i kendine sonuçta, değil mi?

bir gün bir gazete okudum, ve hiçbir şey değişmedi

2007-09-15T14:16:00.000+03:00

15 eylül 2007 günü, hazır seçimler bitmiş, okul yeni yeni başlıyor. Bir adet Cumhuriyet gazetesi alıp, okumaya başlıyorum. Bir kez daha anlıyorum ki Cumhuriyet, belirli bir fikrin hiçbir kanıt konulmadan, "bana böyle geldi" tadında tekrar edilmesinden keyif almayan bir insanın ilk sayfasından ötesini acıklı bir gülümsemeyle okuyacağı bir gazete. İşte ikinci sayfasından beşinci sayfasına kadar birkaç örnek:

Mümtaz Soysal'ın Açı adlı köşesinde başlık "Anayasada Hokus Pokus". İlk üç maddenin değiştirilemezliğiyle ilgili dördüncü maddenin 135. maddeye taşınmasını haklı olarak eleştirmiş. Ama sonrasındaki mantık silsilesi maalesef hiç de ikna edici değil:

" 'Niçin acaba?' diye merak edip o temel maddelere bakıyorsunuz. Gerçekten, bazı değişiklikler var. 'Soyut ve sübjektif yorumlara elverişli' bulunan ibareler çıkarılmış, hatta insan haklarına 'saygılı devlet' yerine 'dayanan devlet' denerek vurgu güçlendirilip 'öz' saklı tutulmuş.
Önemli mi önemsiz mi? 'Ne var bunda?' diyebilirsiniz.
Bir bakıma, öz saklı tutulduğuna göre, önemsiz; ama kesin ve mutlak anlatımlı bir maddeye şeklen bile olsa dokunulduğuna göre, daha köklü başka değişikliklerin de yapılabileceğinin habercisi olduğu için önemli bir işaret sayılmaz mı bu?"

Soysal'a göre, başka önemli değişikliklerin yapılabileceğinin habercisi olduğu için, devletin "insan haklarına saygılı" değil "insan haklarına dayanan" olarak tanımlanması, iktidarın kötü niyetinin göstergesi.

Emekli Amiral Tanju Erdem ikinci sayfanın yarısına yakınına yayılan bir yazı yazmış. Başlık "Hedef Neden Atatürkçülük?" Erdem'e göre, yazı boyunca bahsettiği iktidar, "Atatürk'e ve ilkelerine" karşı oldukları gibi "yurtsever bilinçli halkımıza" da karşıymış. Yurtsever bilinçli halkımız derken, halkımızın tamamı mı söz konusu? eğer böyleyse %47 oy ne oluyor? Yoksa halkımız, "yurtsever bilinçli halk" ve "işbirlikçi halk" olarak ikiye mi ayrılıyor? Maalesef bu belli değil yazıda.

Emekli Amiral'in yazısı, ABD'nin herkes tarafından bilinen hedeflerini, ABD'nin tüm küresel planlarının odağına Türkiye'yi koyan farklı bir optik yaklaşımıyla sentezliyor. "Neden odakta İran, İsrail veya Suriye yok?" diye sorarsanız, yazıda bunun da cevabı yok. "Projenin odak noktasında Türkiye yer alıyor" o kadar.

Tanju Erdem'e bakılırsa, "Soğuk Harp döneminde de antiemperyalist, tam bağımsız Türkiye ülküsü komünizmle özdeşleştirilerek milliyetçi söylemle kurdurulan para-militer örgütler vasıtasıyla Atatürkçü yurtseverler katledilmiş". Oysa ABD'nin el altından desteğiyle harekete geçtiği çoğu kişi tarafından kabul edilen ülkücülerin karşısında yer alan "Atatürkçü yurtseverler" o zamanlar pek Atatürkçülükle övünmezlerdi. Evet ellerindeki bayrakların rengi kırmızıydı, ama üstünde ay yıldız yoktu. Çünkü "ülkücüler"in abd tarafından desteklenmesi gibi, "yurtsever"ler de SSCB tarafından destekleniyordu. Türkiye'deki anarşi ortamı, dünyadaki sayısız temsilî savaş örneğinden yalnızca biriydi. Erdem bunu ustaca görmezden geliyor.

Profesör Doktor Coşkun Özdemir'in yazdığı "AKP Yandaşları Aranıyor" başlıklı yazı ise, yukarıda incelediğim iki yazıdan bile daha çarpı(tı)cı. Öncelikle bir haber değil. ama köşe yazısı da değil. toplasak toplasak bir paragraflık bir "gözlem" belki. Ama gözlem bile sayılmaz aslında. Nedenini açıklamak için yazının sadece girişi ve biraz devamını verip gerisini size bırakıyorum:

"İstanbul'dan Anadolu'ya doğru uzandım. İzmir, Çeşme, Bodrum, Turgutreis. Çok ama çok sayıda insana rastladım. Ama bir tek AKP yandaşı göremedim. ... Birçoğu ilan edilen seçim sonuçlarına kuşkuyla bakıyor."

Gözlük CHP gözlüğü olunca, Anadolu da İzmir, Çeşme, Bodrum ve Turgutreis'ten ibaret oluyor demek ki. Profesör Özdemir'in Kahramanmaraş, Konya, Ankara, Erzurum ve Samsun'da dolaşmasını ve hiç AKP yandaşı görmeden dönmesini bekliyoruz heyecanla.

Aynı sayfada yazan İlhan Selçuk'a göre askere karşı çıkmak mantıksız, çünkü "demokrasi tarihine bakılınca 'aydınlanma-laiklik-özgürlük' üzerine gelişmede, kimi zaman değişik sosyal güçlerin beklenmedik olumlu işlevler üstlendiği görülür"müş. Mesela Deli Petro, mesela Germen İmparatoru İkinci Joseph... Dolayısıyla "askerin ille de anti-demokratik olması gerekmiyor"muş. "Bilimsel açıdan olaylara yaklaşım önyargısız, nesnel, yöntemsel olmalıdır" diyen İlhan Selçuk'a göre, askerin politikaya müdahalesine karşı çıkmak önyargılı ve öznelken, "sandıktan çıkmasına karşın ülkemizdeki iktidarın niteliği ve içeriği gericidir" demek "önyargısız, nesnel ve yöntemsel" bir yaklaşım oluyor.

UNESCO protokolünde bağdaş kurduğu için iktidar tarafından açığa alınan Konya Kültür ve Turizm Müdürünün haberini her ne hikmetse 3. sayfada üç cümle ile veriyor cumhuriyet gazetesi. Yine her nedense bu açığa alma ile iktidarın gericiliği arasında bir paralellik kurmaya çalışılmıyor. Çünkü mümkün değil.

5. sayfada Sabih Kanadoğlu'nun ağzından verilen "çizgi aşılırsa..." tehdidi, tüm bunlara tüy dikiyor. çizgi neymiş diye bakıyoruz:

"Bu anayasa Türk evlatlarına emanet edilmiştir. Bu emaneti savunmak her Türk vatandaşının ve Anayasanın ortaya çıkardığı kurumların görevidir. Bu görev nasıl ifa edilir, o bilinen bir olay."
Şahsen okurken ben gülümsedim. nasıl gülümsemeyeyim? 82 Anayasası türk evlatlarına emanet edilmiş. Hayır, duyan da 82 Anayasası bize Atatürk tarafından emanet edildi sanacak. Emanet eden kim? Kenan Evren ve yandaşları değil mi? Ben mi yanlış hatırlıyorum? 12 Eylül'ün emanetleri ne zamandır dokunulmaz emanet sayılır oldu?

* * *

12 Eylül'ün emanetlerini korumayı görev kabul eden bu gazetenin tek bir sayısını, fikirlerini nelere dayanarak ortaya koyduğunu görmek için şöyle bir inceledim. görüldüğü gibi Mümtaz Soysal, haklı itirazını, 82 Anayasası'ndaki olumlu bir değişikliği bile tehdit kabul ederek yaralıyor. Tanju Erdem 70'lerdeki kutuplaşmaları, ancak 70'lerin tek taraflı bakış açısıyla yorumlayabiliyor. Coşkun Özdemir, İzmir, Çeşme ve Turgutreis'te dolaşıp "Anadolu'da AKP'yi destekleyen yok, demek ki seçimde hile yapıldı!" diyor. İlhan Selçuk, ordunun politikaya müdahalesinin ilericilik olduğunu, Deli Petro örneğine dayanarak savunuyor. Türkiye'yi rezil eden bir bürokratın açığa alınma haberi, sırf iktidarı övmüş olmamak için gizli saklı veriliyor. Ve son olarak da Sabih Kanadoğlu'nun ağzından 82 Anayasası'nı savunmanın tüm Türk evlatlarının görevi olduğu ilan ediliyor, "aksi halde meşru müdafa gelebilir!" deniliyor.

Ve bu gazete bu ülkenin aydınlık insanlarının gazetesiyiz diye geçiniyor.

Ülkenin aydınlığı bile bu haldeyse...

akp'nin tarihe geçmesi üzerine

2007-07-23T07:08:00.001+03:00

Hemen hemen bütün siyasi akımlar tarafından “Türkiye’nin kaderini belirleyeceği” iddia edilen 22 Temmuz 2007 seçimleri, AKP’nin zaferi, CHP’nin yaşadığı hezimet ve MHP ile DTP’nin bir arada mecliste yer almasına sebep olan oy dağılımı ile tarihe geçti. Hem siyaset biliminde yüksek lisansa yeni adım atmış biri, hem de parti beğenemediği için oy kullanmamış bir seçmen olarak, bu seçim benim için tam tarafsız bir deney ortamı sağladı.

Seçimler açıklanırken oturduğum masada bir CHP’li, iki MHP’li ve bir AKP’li vardı ama tabii söz konusu AKP’li, diğerleri kadar açıktan söyleyemiyordu desteklediği partiyi. Hani magazin programlarını da aslında “kimse izlemez ama zap yaparken şöyle bir bakar” ya, sanırım halk arasında AKP’ye oy vermek de öyle bir şey. Pek çok köşe yazarını “ben %47’lik bir hava göremiyorum” yanılgısına iten de bu utangaçlık oldu zaten. CHP’yi ya da MHP’yi desteklediği bilinen biri gelip de görüşünü sorduğunda “tabii hocam memleketi sattırmamak lazım” diyen pek çok köylü ve kentli, kimsenin ona ulaşamayacağını bildiği oy kabininde AKP’nin altına mühür bastı. CHP ve MHP’nin, kısacası Devletçi/Milliyetçi akımın kaybettiği nokta da bu zaten: uçları açık bir tartışma sürdürmek, bu kesimin öncelikleri arasında pek de ön sıralarda değil. Tabularını biraz sarstığınızda hiçbir tartışma ortamına saygı gösteremiyorlar. Dolayısıyla kimse de onlara derdini anlatmaya çalışmıyor, sadece duymak istediklerini söylüyor.

Referandum gibi seçim
Kimileri, bu seçimin, muhtırayı veren taraf ve muhtıranın “mağduru” AKP arasındaki bir referandum havasında geçeceğini öne sürmüştü. Aslında çok da yanlış bir iddia sayılmazdı, çünkü 27 Nisan muhtırası ardından AKP’ye oy vermek demek, muhtırayı dikkate almadığını göstermek demekti. Dolayısıyla %47 oranında oy, Hasan Cemal’in ve Bülent Arınç’ın deyimleriyle “milletin muhtırası” sayılabilir, çünkü AKP’ye oy vermiş bir insanın muhtıraya destek verdiğini düşünmek hayli garip olur.

"Genel Başkanımız'la henüz görüşemedik"
CHP “kurmayları”nın (bu deyimi çok dikkatli ve kasıtlı kullanıyorum) artık ciddi ciddi şapkayı (ve belki apoletleri de) önlerine koyup düşünmeleri gerekir. Televizyon yorumcularından biri “Avrupa’da sosyal demokrat solun bu derece düşük oy alması mümkün değildir,” dedi mesela. Bu yorumcu CHP’yi inatla “sol” kabul ediyordu. CHP’lilerin kendilerine soracakları sorulardan biri bu olmalı: CHP sosyal demokrat sol mu gerçekten? Mitinglerdeki havanın nereye uçtuğunu sorabilirler kendilerine. Kasım 2002’den beri meclisteki tek muhalefet partisi CHP olduğuna göre, CHP’nin muhalefetinde AKP’nin oylarını arttırması başlı başına bir istifa sebebi değil mi Baykal için? Seçim sonuçlarıyla ilgili ilk değerlendirmeyi yapmak için parti önünde basın toplantısı yapan Genel Sekreter Önder Sav, henüz Genel Başkan’la görüşmediğini belirtiyordu ve bu açıklama yapıldığında saat 11’i geçiyordu. AKP yönetimi Genel Merkez’in önünde cümbür cemaat bir “miting” yapmış, MHP bir basın açıklamasıyla noktayı koymuş, DP Genel Başkanı Mehmet Ağar saatler önce istifa etmişti. Ama CHP Genel Başkanı Deniz Baykal ile CHP Genel Sekreteri Önder Sav hala birbirleriyle görüşmemişlerdi. (Üstelik Önder Sav’ın fiziksel durumu ve yaşı da CHP’nin içinde bulunduğu durumu çok güzel özetliyordu.)

MHP'ye yarayan Deniz Baykal ve PKK
MHP seçimden başarılı çıkan üç partiden ikincisi oldu. CHP’nin incelemesi gereken başarılardan biri AKP’ninki ise, bir diğeri de MHP’ninkidir. Çünkü CHP kitlesi içinde önemli bir kesimin, sırf parti yönetiminin başarısızlığı sebebiyle MHP’ye oy verdiğini düşünüyorum. Bu tahminde bulunmamın tek sebebi çevremde rastladığım örnekler değil. AKP’ye tepki duyan, ama CHP kökenli olmalarına rağmen Deniz Baykal’dan rahatsız olan kesimin oy verebileceği tek parti olduğu için MHP bu potansiyelden yararlanmış olmalı. Zira sonuçlardan biliyoruz ki bu kesim DP’ye veya GP’ye ilgi göstermedi.

MHP’nin başarı kazanmasının sebeplerinden bir diğeri de artan terör olaylarıydı tabii ki. PKK teröründen rahatsızlık duyan ve bu rahatsızlıktan iktidarı sorumlu gören sağcı seçmen, büyük ihtimalle birleşmedeki beceriksizlik sebebiyle Mehmet Ağar’a değil, milliyetçiliği temel direk olarak ön plana çıkaran MHP’ye yöneldi. Neden CHP’ye değil? Çünkü CHP’nin geçmişi Kürt milliyetçiliğiyle mücadeleye yer vermiyor. Hatta 1994 yılında yaşanan meclis gerginliğinde Leyla Zana ve arkadaşlarına yol veren parti SHP idi ve SHP olaydan kısa süre sonra Deniz Baykal’ın liderliği altında CHP ile birleşti. Dolayısıyla Deniz Baykal’ın DTP’ye karşı inandırıcı olamadığı, Mehmet Ağar’ın partisini toparlayamadığı bir ortamda terör karşıtı oylar MHP’de toplandı.

AKP ne yaptı (ya da "muhalefet ne yapamadı")?
Şu andan sonra söyleyeceklerim, AKP’yi övdüğüm hissi verebilir. Öyle bir derdim yok, istemem de zaten. Ama ortada, uzun süre iktidarı elinde tuttuktan sonra yıpranması beklerken seçim zaferi kazanmış bir parti varsa, başarının sebeplerini incelerken Sezar’ın hakkını Sezar’a vermemek için başka bir partinin fanatiği olmak gerekir. Ayrıca %47’lik sonucu tamamen dağıtılan hediyelere ve seçim yaklaştığında yapılan “göstermelik” icraatlara bağlamak da, halkın yarısına yakınını aptal yerine koymaktır.

Tabii ki 22 Temmuz seçimlerinin tartışmasız galibi AKP. AKP’nin aldığı yaklaşık %47’lik oy oranı, bu tip bir seçim sistemi için dünyanın her yerinde zafer sayılır. Üstelik 4 buçuk yıllık bir iktidardan sonra sağlanan %11’lik oy artışı da bu zaferi katmerliyor. Kalkıp da AKP’nin yaptığı işlere övgüler düzecek değilim. Düzgün ve hatalı pek çok davranışları oldu. Önemli olan, AKP’nin iyi veya kötü olması değil. Önemli olan, AKP’yi bu zafere taşıyan etkenlerin ne olduğu. Deniz Baykal’ın kendisine sorması gereken soru da “nasıl oldu da halkı kandırdılar” değil. “Neler oldu da AKP bu başarıyı sağladı?” Bunu sorabilirse, Baykal “bile” AKP’ye karşı ihtiyacımız olan muhalefeti yapabilir. AKP’ye karşı seviyeli bir muhalefete ihtiyacımız var çünkü. Ve tehlike olan şey tek parti iktidarı değil, muhalefetin başarısız olduğu bir tek parti iktidarı. Çünkü, Emre Kongar’ın seçim gecesi yayımlanan Yorum Farkı’nda açıkladığı gibi, “iktidar her rejimde var, ama muhalefet sadece demokrasilerde var”.

İlk önce şunu soralım: AKP 2002 seçimlerinde nasıl birinci oldu? Bir kere “mağdur” rolünü çok iyi oynadı, ve halkımız arasında bu numara her zaman tutar. Biz, Talas Savaşı’nın sebebini bile bilmeden yenilen tarafa yardım etmedik mi? Dünya Kupası’nda çok zayıf bir takım çok güçlü bir takımla oynarken zayıf olanı tutmaz mıyız? Tayyip Erdoğan da bu rolünü güzel oynadı. Tıpkı 27 Nisan’dan sonra yaptığı gibi.

Ve AKP ortaya yenilik koydu. Her anlamda yenilikten bahsediyorum. Mesela tanıtım: Sokaklara asılan parti bayraklarına uzaktan baktınız mı bilmiyorum ama, diğerlerinden ayırt edilebilen tek bayrak AKP bayrağıydı. CHP, MHP, SP ve DP bayrakları birbirlerine karışıyordu. Ayırt edilebilmek için hiçbir şey yapmadılar. Bunun en önemli sebebi de, kemikleşmiş örgütlerle hareket etmeleriydi. Katılaşıp kalmış örgütlerle ortaya yeni bir şey koymak mümkün değildi. Koyamadılar da zaten. AKP’nin sürekli pozitif sözlerle yapılanları övdüğü ve yapılması gerekenleri ön plana çıkardığı kampanyası karşısında, sürekli felaket senaryolarıyla ve skandal iddialarıyla uğraşıp duran bir muhalefet söz konusuydu. Ve halk, bu tip eski tarz politikadan hazzetmediğini 2002 seçimlerinde ağır bir şekilde belli etmişti zaten. Bu açık işarete rağmen, partilerinin bünyesindeki uzmanlara ve akademisyenlere sürekli proje ürettiren CHP ve MHP, kampanyalarını “memleket elden gidiyor”dan ileri götüremediler. Projelerini parti programlarına hapsettiler, ve proje önerileri, “Cumhuriyet kazanacak!” (ya Cumhuriyet kazanamazsa?) ve “bölücüye tek cevap yeter” (ya cevap veremezsek?) gibi sloganlar arasında boğuldu.

Ayrı dünyaların partileri
AKP şu anda, diğer partilerden farklı bir frekansa politika yapıyor. Fuat Keyman’ın bir iki hafta önce Radikal İki’de tespit ettiği gibi, mevcut siyasi resimde merkez sağ var. Merkez sol yok. Merkez solun olması gereken yer bomboşken, bambaşka bir eksende eski tarz politika devam ettiriliyor. Ve bu politika AKP’nin sürekli ortaya proje koyan ve bu projelerle uğraşan vitriniyle rekabet edemiyor. Edemediği sürece de AKP kendisi de dahil herkesi şaşırtan bir destek görüyor. Ve ilginçtir ki, destek gördükçe merkeze çekiliyor.

Bu iddia çoğu kişiyi rahatsız edebilir ama, AKP, seçim kampanyaları boyunca projelere vakit ayıran tek parti görüntüsü çizdi. CHP’ye sorarsanız Cumhuriyet ve Halk kazanamadı. MHP’ye sorarsanız “bölücüye, işbirlikçiye ve Dünya’ya” (bu üçü nasıl aynı kümede toplanıyor bilmiyorum ama) cevap verilemedi. SP’ye sorarsanız Siyonizm kazandı. Ha SP demişken; Erbakan Hoca da torunlarını sevsin de hem kendi öğrencileri olan AKP yönetimini, hem de kendisinden nefret eden bizim gibi sıradan vatandaşı rahat bıraksın artık. Bir devrin kapanışını Erbakan ve Kutan’ın yok oluşu kadar iyi temsil eden bir işaret olabilir mi? Ve bu devir kapanmışken muhalefetin o devrin politikasından medet umması kadar büyük hata olabilir mi?

Deniz Baykal artık nereye yüzecekse yüzsün ama gerçek bir muhalefetin önünü açmak için yoldan çekilsin artık. Neyse ki önümüzde, seçim günü istifa eden Mehmet Ağar gibi pozitif bir örnek var. Bakalım Baykal, Ağar kadar “lider” olabilecek mi?

babel: artık bizi ayıran sadece diller değil

2007-06-27T17:50:00.001+03:00

Dikkat!
Bu yazının tamamı, Alejandro Gonzalez Inarritu'nun Babel filmini piç edebilecek ayrıntılı spoiler'larla doludur. Sonra uyarmadı demeyin.

Babel'i uzun zamandır izlemek istiyordum. Sinemada denk getiremedim, ben de mecburen (illegal VCD'lerden hazzetmediğimden (sebebi yasal değil, bu tip kopyaların bozuk/yanlış çıkma alışkanlığı)) dublajlı izlemek zorunda kaldım. Dizüstü bilgisayarın sınırlı ekranında, sınırlı ses kalitesiyle, dublajla, ve fan arızasından dolayı 9-10 defa bilgisayar kapansa da, hayli etkilendim diyebilirim. Tabii bu etkilenme, filmin ağır oryantalist tadını ortadan kaldırmadı.

Kısaca anlatmak gerekirse, beklenmedik karşılaşmalar ve tanışmalar üzerine kurulmuş bir film Babel. Ne tip karşılaşmalar/tanışmalar? sorusunu cevaplandıracak olursak, öncelikle (daha kolay anlatmak için) filmin takip ettiği üç ekseni birbirinden ayırmak gerekiyor:

1) ABD-Meksika Sınırı:
Standart bir Amerikan çiftinin iki çocuğu Debbie ve Mike, bakıcıları Lucia'nın oğlunun düğününe götürülmeleri sayesinde, sınırın hemen ötesindeki, geri kalmışlıkla karşılaşırlar. Çocukların yaşadığı bu şok, gözlerinin önünde kafası koparılan tavukla gayet güzel özetlenebilir aslında. "Beyaz Amerikalı" iki çocuğun yaşadığı bu görsel taciz yetmiyormuş gibi, Lucia, düğün sonrası 16 yıldır içinde yaşadığı ABD'ye sınırdan kaçak giriyor durumuna düşünce, yuva saydığı bu ülkenin xenophobia'sıyla da karşılaşmış olur. Bu tatsız karşılaşmayı çölün ölümcüllüğüyle sembolize edilmiş buluruz filmin son yarım saatinde. Karşılaşma, Lucia'nın kendi yabancılığını da yeniden anlamasını sağlar. Gözünde canlandırdığı, "neredeyse Amerikalı" kimliği ("Fakat burası benim evim, efendim!"), sınır macerasından sonra paramparça olur.

2) Fas:
Steril Amerikan çiftinin "Üçüncü Dünya" yaşamıyla karşılaşması, tam da Faslı ailenin küçük oğlunun ve kızının cinsellikleriyle tanışmalarına denk düşer. Küçük oğlanın kız kardeşini gizlice gözetlemesi ve Amerikalı turistlerle dolu otobüsü gözetlemesi arasında çok da fark yoktur aslında. Var olan en postmodern toplumlardan birine sahip olan Japonya'dan gelip Fas'ın ortasına düşen silahtaki teknik gelişmişlik ve silahı kullanan çocuğun içinde yaşadığı geri kalmışlık, tur otobüsünün camından girip Susan'ın omzuna saplanan kurşunda cisimleşmiş, bu kirli ülkeden tiksindiğini her fırsatta belli eden kadında ölümcül bir yara açmıştır. Susan'ı ölümün kıyısına taşıyan şey, tiksindiği yağlı yemekler değil, bu çelişki olacaktır.

Aslında bu çelişkinin en güzel ifadelerinden birini, imdb.com sitesinde bulabiliriz. Zira, 27 Temmuz 2007 tarihinde (yani filmin ilk yayımlanışından 1 yıl 1 ay sonra), Babel filminin sitedeki ayrıntılı oyuncu listesinde Amerikalı çiftin çocuklarını canlandıran Elle Fanning ve Nathan Gamble resimleri ve kendilerine ait ayrıntılı bilgilerle beraber sitede yer alırken, Faslı ailenin çocuklarını canlandıran Ortadoğu kökenli oyuncular hâlâ, filmdeki tüm diğer figüranlarla beraber resimsiz birer ayrıntı olarak yer almaktadırlar.

3) Japonya:
Filmin japonya'da geçen kısımlarına, konuşabilen insanların dilsizlerin dünyasıyla karşı karşıya gelmeleri damgasını vurur. Her ne kadar anlayışlıymış gibi davransalar da, konuşabilen insanlar, dilsizlerle aralarına görünmez ve aşılmaz bir duvar yerleştirmişlerdir. Bunun en basit ifadesini, Chieko'nun ilgi açlığında buluruz. Genç kız, ergenliğinin ortasında, nazikçe yok sayıldığının tamamıyla farkındadır, ve buna tepkisini de, kendisini cinsel açıdan yok sayan erkekleri (teşhir ya da şaşırtma yoluyla) şoka uğratarak göstermektedir.

Sonuç:
Filmin karamsar bakışı sonuçta, çözülmek bir yana, iyice düğümlenir. Tıpkı üçlemenin diğer iki filmi Amores Perros ve 21 Gram gibi, Babel'de de tüm bu karşılaşmalar hiçbir yere varmaz, hiçbir şeyi çözmez. Tüm diğer karakterleri temsilen Chieko filmin sonunda, evinin balkonunda çırılçıplak dururken muhatap olarak bulabildiği tek şey, postmodern şehrin camlardan örülmüş aşılmaz duvarları ve Chieko'nun kendini fiziksel olarak dışarı açmasını bir battaniyeyle (ve iyi niyetle) engellemeye çalışan babasıdır. Chieko, şehrin cam duvarlarına çarpar ve onlardan geçemez. Tıpkı Richard ve Susan'ın çarptıkları kamera/ekran duvarı, veya Lucia ve oğlu Santiago'nun çarptıkları bürokrasi duvarı gibi. Şeffaf sınırlardan geçebilen tek şey olan kurşun ise, sonuçta dönüp yine steril 1. Dünya'yı yaralamaktadır.

bekaret yüzüğü, türban, ışın kılıcı, cem evi.

2007-06-23T19:45:00.003+03:00

İngiltere'de lise öğrencisi bir kız, evlenene kadar bekaretini koruyacağını belirten ve İncil'den sözler içeren bir yüzük taktığı için ceza aldı.

Bu olayla bu soru bir kez daha karşımıza çıkıyor: Bir insanın kullandığı işaretlerin dini olduğunu ne kesinlikte anlayabilirsiniz?

"Katı/somut/elle tutulur" varlıkları denetleme görevi olan devletin, inançla ilgili karar aldığı her durumda bu tip sorular sorulmaya devam edecek.

Bekaret yüzüğü nereye kadar dini semboldür? Mesela kaşları almanın günah olduğunu düşünen bir kız, kaşlarını hiç almadan okula gitse, başkalarını dini yönden baskı altına mı almış olur? İnancı yasakladığı için takı takmayan biri, hiçbir takı takmayarak, başkaları üzerinde dini propaganda mı yapmış olur? Okul bu durumda onu takı takmaya mı zorlamalıdır?

Çeşitli araştırmalarda İngiltere'de ciddi sayıda Jedi inanışı takipçisi belirleniyor. Bu insanlar okula oyuncak ışın kılıcı getirirlerse, dini bir sembol sayılır mı? Ceza alırlar mı?

Sonuçta temel sorun şu: Herkesin takıları, giyinişleri ve giysilerindeki semboller zaten hayata bakışlarını yansıtır. Ve bu bakışın belirli bir alt kümesini "din" olarak ilan etmek, aslında çok da ayakları yere basan bir sınıflandırma değildir.

Neyin dini sembol olduğu, dolayısıyla, hangi inanışın neye dayanarak din kabul edilebileceği/edilemeyeceği, aslında öyle iki yasayla çözülecek basit bir problem değildir. Yarın öbür gün bir lise Jedi inanışını ciddiye alıp sembollerini okulda yasaklarsa ne olacak? Sizce Star Wars filmi için uydurulmuş bir inancın din kabul edilip sembollerinin yasaklanması mı daha saçma olurdu, yoksa buna inanan insanlar olmasına rağmen bir yetkilinin "hayır Jedi inanışını dinden saymıyoruz" demesi mi?

Dinin rasyonel tanımı nedir ki, rasyonel bir "dini sembol" tanımı ortaya koyulsun ve bu hukukun bi konusu addedilebilsin?

Devlet somut işlerle uğraşmalıdır. Çünkü, ne zaman kafanın/ruhun içindekilere elini uzatsa, beceriksizliği hat safhaya ulaşır. "Dini sembol" diye var olmayan bir sınıflandırma oluşturursunuz, ve hiçbir yere varamazsınız. "Politik sembol/giysi" diye bir sınıflandırma oluşturursunuz, içinden çıkamazsınız.

Devlet kendini bu tip konularda "karar mercii" sandığında bir de bakarsınız ki, Aleviler çıkıp "biz müslüman değiliz, cami ibadet yerimiz değil" dediğinde, başbakanlık yetkilisi açıklama yapıyor:
"Olur mu canım, siz de müslümansınız." (neye inandıklarını yetkiliye soracaklar yani)

İşin kötü tarafı da aynı tür bir baskıyla karşılaşan üç kişi (bekaret yüzüğünü takamayan kız, türbanlı üniversite öğrencisi ve alevi genç) kendi haklarını savunmanın yolunun diğerlerini savunmaktan geçtiğini bir türlü anlayamazlar. Her şeyi bildiğini sanan devlet de antipatik bulduğu her şeyi yasaklamaya devam eder. Böyle yuvarlanıp gideriz işte.

yeniden seçim tahminleri

2007-06-23T19:37:00.001+03:00

Şimdi bu seçim tahminleri olayı iyice karıştı. Benim önceden yaptığım tahminlerin bir kısmı doğru çıkarken, geri kalanı fake attı: DYP ve Anavatan önce birleşecek gibi yaptılar, sonradan beceremediler.

Neyse işte son durumda AKP, CHP, MHP meclise girer. DTP de bağımsız adaylarla girer. Böylece mecliste 4 tane parti olur, tabii bağımsız girecek bazı parti liderleri dışında. DP ve GP barajın biraz altında kalırlar.

Son tahminim bu valla. Daha da değiştiremem artık. Aday listeleri bile açıklandı sonuçta

graffiti ve gösteri ve tepki ve suç ve çelişki...

2007-05-27T14:43:00.002+03:00

Ben -Foucault abimiz sayesinde tanıştığım- "muhalefet yapmaya çalışırken mevcut düzene uyup kendiyle çelişme " kavramına hastayım, her fırsatta da kullanırım...

İzmit'te D100 karayolunda, fuara doğru yaklaşırken sağdaki benzin istasyonunun duvarına bakarsanız, muhteşem graffitiler görürsünüz. Arka duvardakileri de maalesef fuar tarafından bakmadığınız sürece kaçırırsınız. Ama cidden çok iyidirler. Hatta o kadar ki, yıllardır Ankara'da yaşıyorum, bu graffitiler kadar iyisini görmediğim gibi, Meşrutiyet Caddesi'nin girişindeki üstgeçitte "İzmit Style" yazıldığını gördüm sprey boyayla.

Neyse...

Bu yukarıdaki iki paragraf nasıl bir araya gelecek? Şöyle ki... Foucault'nun en sevdiğim takipçilerinden (her ne kadar kendisi Forget Foucault dese de) Baudrillard merhum, Verso'dan çıkardığı "Spirit of Terrorism" (Weber göndermesine dikkat) adlı kitabındaki dört makaleden birinde, bir başkasına da referans vererek graffitiden bahseder. Hatta ondan önce "Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm" kitabında da bir iki sayfada graffitiye takılır. Niye takılır?

Çünkü graffiti, onun deyimiyle, "tıpkı Dünya Ticaret Merkezi'ne uçaklar nasıl daldıysa, şehir merkezine metro tünelleri nasıl saplanırsa, mimarî düzene öylece batırılmıştır. Düzeni bozar, ama onu ciddiye bile almaz. Görmezden gelir.

Bu hâliyle graffiti bence çok güzel bir tepki yöntemidir.

Ama Japon arkadaşlar işi bozmuşlar. "Graffiti is not a crime!" başlıklı sitelerinde anlattıklarına göre olay şu:

Japonya'nın ABD'ye savaşta destek vermesinden sonra, duvarlara "NO WAR" ve "SPECTACLE SOCIETY" yazmak isteyen bir Japon kamu malına zarar vermekten tutuklanmış. Bu tutuklamaya tepki gösterilmesine falan lafım yok tabii ki. Sadece Irak Savaşı'nın "spectacle" (gösteri/izleme) yanını gayet güzel tespit edip tepki gösterirken (Debord'a selamlar), graffitinin de bir gösteri olduğunu fark edemeyen kişiyi garipsiyorum.

Bir graffiti sanatçısının, Irak Savaşı'na tepki göstermesi kadar normal bir şey olamaz. Ama hangi yanına tepki gösterebilir? Bence gösteri yanına tepki koyarsa, kendisiyle feci çelişmiş olur.

Ha, ama "no war" mu diyorsun? Onu ayrıca konuşuruz...

seri cinayetin olumlu tarafı

2007-05-27T00:54:00.001+03:00

Seri katillerin varlığı için suçun sıradışılığı şarttır. Kaos içinde sürüklenen bir toplumda kimse belli bir tarza sahip cinayetler işleyerek dikkat çekemez. Denese bile başarısız olur. Seri katil için aynı tarzda işlenmiş farklı cinayetleri birbiriyle ilişkilendirecek seviyede ciddi çalışan bir güvenlik kuvveti esastır. Dolayısıyla, seri cinayet, ülkenin başka bir çok gerçeğinin yanı sıra, güvenlik biriminin başarısını da gösterir.

Şimdi böyle yazınca bana da garip geldi ama... Tıkır tıkır mantık zinciri işte.

yanlış yönlendirilmiş kurnazlık

2007-05-23T17:10:00.001+03:00

Bu evin, dünyada sahip olduğu tek şey olduğu düşünüldüğünde, hırsızlara karşı bir şeyler yapması anlayışla karşılanabilirdi. Uzun süre düşündükten sonra, en yakın teknoloji mağazasına gidip, 12 taksitle zar zor karşılayacağı pahalı bir cep telefonu aldı, ve her gece giriş kapısının hemen önüne, yere koymaya başladı.

Böylece o kapıyı açıp eve girecek ilk hırsızı, yaptığına pişman edecekti. Kendi kendine "seni gidi sinsi" diye gülümseyerek yatağına uzandı.

yok bence teoman'ı idam edelim

2007-05-16T15:56:00.001+03:00

Niye?

Çünkü konserlerine "elinde sigarayla sarhoş çıkarak" gençlere kötü örnek oluyormuş. Vah vah... İçki ve sigara şirketleri bu sayede gençleri kandırıyorlarmış. Tabii... Prof. Dr. Orhan Kural bunu dert etmiş kendine, ve "Teoman konserleri yasaklansın" buyurmuş. Buyurur tabii... Kendisi haklı aslında. Ne ayıp canım! Sahnede sigara içilir mi hiç? Dünyanın neresinde görülmüş böyle terbiyesizlik? Cık cık cık...

Teoman, be my guide!

Orhan hocamızın da gayet güzel açıkladığı gibi "Türkiye maalesef dünyada en fazla sigara tüketen 4 ülke arasında" ya... Bunun sorumlusu Teoman gibiler hocamıza göre. Zaten Teoman bar çıkışlarında hep farklı kızlarla yakalandığından beri de dünyada en fazla kız arkadaş değiştiren toplum olduk. Bence bir an önce Teoman'ı hadım da etmek lazım.

Sigaradadördüncüyüz.biz!

Oysa sigara tüketiminde bizden aşağıda olan 10'dan fazla Avrupa ülkesi var... Anlaşıldığı kadarıyla, hocaya göre bu ülkelerde şarkıcılar gençlere kötü örnek olmamak için sahneye sigara böreğiyle çıkıyor. Böylece gençler sigaraya değil sigara böreğine özeniyorlar, ve ülke gençliği sağlıklı büyüyor. Bu yüzden de sigara tüketimleri bizden düşük. Tabii ya... Kesin öyledir.

Pekialkoldekaçıncıyız.biz?

Alkole gelince, dünyada kaçıncı olduğumuzu buyurmamış Orhan Hocamız. Gözünden kaçmıştır. Aslında "Teoman'ın sahneye sarhoş çıkması" kısmını anlamak biraz zor. Farklı ihtimaller var.

a) Hoca Teoman'ı sigaranın sarhoş ettiğini düşünüyor,

b) Dünyanın tüm gelişmiş ülkelerinde içki reklamının serbest olduğunun farkında değil,

c) Sigarayı ayıplıyor ama içkiyi ayıplayınca şeriatçı addedilmekten korkuyor.

Sanatçı topluma ördek olacak efendi!

Fi tarihinde, Türkiye gazetesinde bir köşe okumuştum. Şimdi yanlış olmasın, yazarını hatırlamıyorum. Türkiye gazetesinden beklenmeyecek bir yazıydı. Neden? Çünkü şöyle diyordu:

"Sanatçı topluma örnek olamaz. Eğer topluma örnek olmaya çalışırsa sanatını yapamaz. Sanatçı, toplumdan biraz kopuk olmak zorundadır, çünkü sanat ortaya çıkarmak bunu gerektirir."

Orhan Hocam'a saygılarımla arz ederim...

Hayır bu kampanyasında başarılı olursa yarın öbür gün "popçuların ütüsüz kıyafetle çıktığı konserler denetlensin" diyecek ondan korkuyorum.

batman green goblin'den daha mı iyi?

2007-05-15T17:26:00.002+03:00

[ALARM: Örümcek Adam filmleriyle ilgili spoiler içeriyor.]

Ya Joker'in Bruce Wayne'in babasını öldürmüş olması fikri tamamen bir yanlış anlamaysa? Ya Joker aslında Bay Wayne'i öldürenleri durdurmaya çalıştıysa ama küçük Bruce durumu yanlış anladıysa?

O zaman ortaya şöyle bir şey çıkıyor: Green Goblin'in Örümcek Adam 2 ve 3 filmlerindeki haliyle* Batman birbirinden ne kadar farklı? İmkanları, motivasyonları, ruh halleri... İkisi de hırsla hareket ediyor, ikisi de zenginliklerinin tadını çıkarıyor ve içlerinde dizginleyemedikleri intikam duygusunu bu paranın yardımıyla, ve kafalarında oluşturdukları değişmez bir katil imajına karşı kullanıyorlar.

Green Goblin'e sorarsanız o da şehrin en büyük katilinin peşinde...

Sinemanın bu gücü inanılmaz işte. Senaryoda, görüntüde, oyuncu seçiminde ve diğer ayrıntılardaki tercihler, tıpatıp aynı motivasyonla ve imkanlarla hareket eden iki farklı karakterden birini iyi, diğerini kötü (ya da en azından hatalı) gösterebiliyor.

Örümcek Adam 3'ü izlerken, Örümcek Adam'ı sırf babasına sevgisinden dolayı öldürmeye çalışan Green Goblin'i görünce aklıma bunlar geldi. Batman'in de Green Goblin kadar ruh hastası olduğu fikri kafama takıldı.

Şöhret Bu, Kullandıkça Güçlenir Tabii
Örümcek Adam'ı saran siyah parazitin kendi şöhretinin yansıması olduğundan da bahsedebilirdim burada tabii, ama o biraz daha klasik olurdu sanki. Yoksa "yapıştığı kişinin özelliklerini abartan, yararlandıkça daha da vazgeçilmez olan, kişinin gözünü kör eden, kızların ona farklı bir gözle bakmasını sağlayan ve çevresiyle bağını kesen" parazitin, Peter Parker'ın "insanlar beni seviyor!" diye kafayı yediği filmde yer alması tesadüf olabilir mi? Hiç sanmıyorum.

_______
*Bildiğim kadarıyla çizgi roman versiyonunda, filmde öldürülen baba Green Goblin olarak kalıyor.

zarar iyiyse?

2007-05-14T00:21:00.001+03:00

Otobüsün tavanında acil çıkış camı ve bu cama tutturulmuş çekiç... Camı kıracak çekiç cam sayesinde yerinde duruyor. Cam çekici tuttuğu için, veya çekiç cama tutunduğu için alaya alınabilir mi? İkisinin varlığı da birbiri sayesinde anlamlı ve ikisi ancak bir araya geldiklerinde anlamlı bir bütün oluşturuyorlar. Ne cam saf, ne de çekiç hain.

dale don mengene

2007-05-12T11:01:00.002+03:00

Şimdi...

Şahane bir müzikal aparma hadisesini dünyayla paylaşmak üzereyim...

Aklınızdan Kurtlar Vadisi'nin "Mengene" melodisini şöyle bir geçirin. Hatta ona da gerek yok ben size onun videosunu da bulayım.

Evet... Hepsini izlemenize gerek yok. Şu ünlü melodiyi duydunuz mu? Tamam...

Aşağıdaki video, hani bir aralar herkesin beynini hiç terk etmemek üzere ağına düşüren Dale Don Dale adlı illet şarkının videosu.

Bunun da hepsini izlemenize gerek yok.

Siz ne demek istediğimi anlayacaksınız zaten:)

vay efendim kenan nasıl güzel türkçemizi shake eder

2007-05-10T20:26:00.002+03:00

Tüm dünyanın gözü bu haftasonu Eurovision'un üstünde olmayacak. Sadece Türkiye gibi bayrak kullanılan her yarışmayı milli dava haline getiren ülkeler deli gibi takılacaklar bu yarışmaya.

Ayrıca bu haftasonundan sonra Kenan Doğulu'nun şarkısıyla ilgili yorumların nasıl 180 derece değişebildiğini göreceğiz hep beraber. Çünkü çoğunluk hâlâ bunun bir pop yarışması olduğunu ve popta kalitenin değil, neyin satacağının önem taşıdığını kavrayabilmiş değil. Kenan Doğulu'nun şarkısı kaliteli değil, müziği basit, sözleri bayağı. Ama amacınız bir pop yarışmasında başarılı olmaksa, bunların hiçbirinin konuyla ilgisi yok. Shake It Up Şekerim tam satacak cinsten bir şarkı. Bence başarılı olacak. Ve eleştirilerin sayısı hızla düşecek.

aha buraya yazıyorum

2007-05-10T18:57:00.000+03:00

İşte seçim tahminlerim:

Bu tahminleri daha ANAP ve DYP birleşmeden önce Private Sözlük'te "22 temmuz 2007 genel seçimleri" başlığına yazmıştım zaten. (tıklayın)

Bu sıralamada DTP'ye yer vermiyorum çünkü bağımsız adaylarla gireceklerini açıkladılar, ve girecekler. Bunu da taaaa Mayıs başındaki sözlük entry'mde söylemiştim.

Yeni mecliste AKP, CHP, DP ve DTP olacak, AKP tek başına iktidar olamazsa DP ile koalisyon kuracak.

Bu grafikte verdiğim oranlar en fazla % 2 oynar. MHP meclise giremez. Genç Parti'nin yapacağı her hareket MHP ve DP'yi etkiler, ama ne DP'nin meclise girmesini engelleyebilir, ne de MHP'yi meclise sokabilir.

Bak buraya yazıyorum...

Not: Bu tahminleri güncelledim sonradan:
http://desarjmakinesi.blogspot.com/2007/06/yeniden-seim-tahminleri.html

hayalî film yorumu

2007-05-10T17:48:00.002+03:00

"Buna komedi diyenler delirmiş olmalı. Başından sonuna kadar ağladım. (****)"

[alıntı]

2007-05-10T17:12:00.001+03:00

- Astroloji gelişigüzel bir kurallar kümesidir, satranç, tenis, ya da siz İngilizlerin oynadığı şu oyun neydi, onun gibi.
- Kriket? Kendi kendinden nefret? Hangisi?
- Hayır. Parlamenter demokrasi.

Douglas Adams, Çoğunlukla Zararsız s 43

konserve

2007-05-09T18:24:00.001+03:00

Şimdiki muhafazakârların canları pahasına korudukları değerlere, eski muhafazakârlar canları pahasına karşı çıkmışlardı.

kate moss'un hareket edip etmemesi problemi

2007-05-08T18:29:00.001+03:00

Geçenlerde Kate Moss, kendi adını taşıyan ürünleri tanıtmak için bir vitrinde 12 saniye durdu ve halk çıldırdı.

Burada asıl ilginç olan Kate Moss'un ve diğer mankenlerin, cansız varlıklarla meslektaş olması değil mi?

kolaylaştırılan ve kınanan

2007-05-02T18:25:00.001+03:00

"Bebegini terkedecek annelerin kullanabileceği ve bebeğe göz kulak olan sepet Japonya'da denenmeye başladı."
Radikal, 2 Mayıs 2007

Neyi kolaylaştırmış oluyoruz böylece?

Sorun kolaylaştırılan şeyin yanlış olması falan değil. Sorun, bebeklere acıyıp sepeti icat eden bakış açısının, kolaylaştırdığı işi kınaması.

içgüdü

2007-04-28T18:22:00.001+03:00

Bir insan atılan topun nereye düşeceğini hesaplayamaz, ama topu tutar.

Bir insan onu öldürecek arabanın nereden geçeceğini hesaplayamaz, ama çarpacağı yerde durur.

türkiye'de darbeler ve muhtıralar tarihi

2007-04-28T18:09:00.001+03:00

Türkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca Türk Silahlı Kuvvetleri'nin çeşitli komutanları veya kurumun kendisi tarafından düzenlenmiş çeşitli darbeler ve muhtıralar söz konusudur. Aslında Türkiye'de darbe ve muhtıralar tarihi, devirdiği kişilerin daha güçlü şekilde iktidara gelmesine şahit olan hareketler bütünü olarak kolaylıkla özetlenebilir.

27 Mayıs 1960 Darbesi, tek parti rejiminden sonra ilk defa başarılı olan çok partili sistemde büyük seçim başarısı göstererek başa gelen Demokrat Parti'nin, tek partiymiş gibi davranmaya başlaması sonucu yapılmıştır. Demokrat Parti'nin bu otoriterleşme sürecinde, 1924 Anayasası'nda yer alan devasa açıklar büyük rol oynamıştır. Her şeyden önce, 1924 Anayasası, hükümetin aldığı kararların anayasaya uygunluğunu denetleyecek hiçbir kurum oluşturmamış, ve hükümet üzerindeki demokratik denetimi sağlayamamıştır. Bundan güç alan Demokrat Parti'nin CHP üzerindeki baskısını artırması, tam da DP'nin güç kaybettiği, ve belki de seçimi artık kaybedeceği bir dönemde, 27 Mayıs darbesini getirmiş, darbenin hemen ardından eski başbakan Adnan Menderes de dahil olmak üzere üç Demokrat Parti yöneticisi idam edilmiştir. Darbenin ardından, 1924 Anayasası'nın yerine, liberal yapısıyla tanınan 1961 Anayasası getirilmiştir.

27 Mayıs 1960 darbesinde kapatılan Demokrat Parti'nin devamı olan Adalet Partisi, 10 Ekim 1965 seçimleri sonucunda Süleyman Demirel'in liderliğinde tek başına iktidara gelmiştir.

12 Mart 1971 Muhtırası, tam bir darbe olmasa da, 60 Darbesi'nden sonra yönetimi tekrar ele geçiren Demokrat Parti / Adalet Partisi ekolüne yönelik çok sert bir uyarıdır. Kısa süre sonra Süleyman Demirel başbakanlıktan istifa etmiş ve yerini darbeciler tarafından desteklenen Nihat Erim almıştır.

Nihat Erim'in kurduğu ilk hükümetin ömrü 9 ay, ikincisininki ise 6 ay olmuştur. 71 Muhtırası'yla oluşturulan baskı da kâr etmemiş, Süleyman Demirel 1975'te Adalet Partisi'ni yeniden iktidara taşımıştır.

12 Eylül 1980 Darbesi, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin, tüm komuta kademeleriyle bir bütün olarak sahiplendiği ilk darbedir. Bu darbeyle, Atatürk'ün kurduğu CHP de dahil tüm partiler kapatılmış, meclis lağvedilmiş, önemli partilerin üst düzey yöneticilerinin siyasete girmeleri yasaklanmış, Türkiye'nin, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden miras alarak o ana kadar geliştirdiği bütün siyaset geleneği darmadağın olmuştur.

Darbenin hemen ardından ordu tarafından emekli orgeneral Turgut Sunalp'e Milliyetçi Demokrasi Partisi kurdurulmuş, fakat seçimi, Adalet Partisi geleneğine hiç de uzak olmayan Turgut Özal liderliğindeki Anavatan Partisi kazanmıştır. Kısa süre sonra da, eski Adalet Partisi lideri Süleyman Demirel liderliğindeki Doğru Yol Partisi, merkez sağda ANAP'ın en önemli rakibi haline gelmiştir.

28 Şubat 1997 "Postmodern" Darbesi, Necmettin Erbakan'ın başbakanlığını yaptığı "Refah-Yol" Hükümeti'ne karşı alınan MGK kararlarına verilen genel isimdir. Aslında muhtıra olarak adlandırılması daha doğru olabilir. Kararlardan yaklaşık üç buçuk ay sonra, alınan kararları uygulayamayacağını kabullenen Erbakan görevinden istifa etmiş, ve yerine Mesut Yılmaz başbakanlığında kurulan 55. hükümet geçmiştir.

Refah-Yol'a karşı ordu desteğiyle gelen Mesut Yılmaz başkanlığındaki 55. hükümet, görev süresi boyunca ordudan destek almadığını kanıtlamak için elinden geleni yapmıştır.

28 Şubat'la devrilen Refah-Yol hükümetinin devlet bakanı ve hükümet sözcüsü Abdullah Gül, çok değil, 5 yıl sonra yapılan ve AKP tarafından kazanılan 3 Kasım seçimleri sonucunda önce başbakan, ardından dışişleri bakanı olmuştur.

27 Nisan 2007'de, Abdullah Gül'ü cumhurbaşkanı seçmeye hazırlanan AKP'ye karşı, Genelkurmay Başkanlığı'ndan çok açık bir darbe uyarısı gelmiş, hemen ertesi gün, Adalet Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek'in ağzından, AKP hükümeti orduya rest çekmiştir.

Tüm bu verilerden yola çıkılarak denilebilir ki, şimdiye kadar Türkiye Cumhuriyeti tarihinde yapılmış hiçbir darbe, ve deklare edilmiş hiçbir muhtıra, karşısında durduğu kişileri ya da oluşumları iktidardan uzun süre uzak tutamamıştır. Eğer bunu amaç edindilerse, Türk politikasında şimdiye kadar görülen tüm darbeler ve muhtıralar başarısız olmuştur.

hayat bazen

2007-04-24T23:17:00.001+03:00

Hayat bâzen kitap gibi davranıyor.

Yıllar önce bir başkasına, kendini pek bir haklı görerek yaptıkların, aniden çok yakınındaki birinin başına geliveriyor, ve hayat seni empatiye zorluyor. Hayat seni kendinle karşı karşıya getiriyor. Bir de bakıyorsun ki, kendini yargılamak zorunda kalmışsın: Ya kolay kolay leke sürdürmediğin robotik tarafsızlığını bir kenara bırakacak, ve sırf senin gibi davrandı diye birini savunacaksın, ya da bir zamanlar doğru olduğuna inandığın davranışları tekrar gözden geçireceksin.

Hayat bázen kitap gibi davranıyor. Şerefsiz, nereden vuracağını da çok iyi biliyor.

ülkemiz kritik bir dönemeçte daireler çiziyor

2007-04-21T22:57:00.006+03:00

Ülkemiz çok kritik bir dönemden geçiyor değil mi?

Tabii...

Şüphesiz...

Hele şu dönemler, acayip kritik. Öyle böyle değil.

Peki ülkemiz en son ne zaman "olağan" bir dönemden geçti?

Kriz ve tehdit tüccarları en son ne zaman "ülkemiz kritik bir dönemden geçiyor" demediler?

Ben hatırlamıyorum.

Çocukluğum Kenan Evren'in bol bağlaçlı, göğsü madalyalı, omzu çelenkli "kritik dönemler" tiradlarıyla geçti.

Özal ne kadar kâlemini sallaya sallaya bizi sakinleştirmeye çalıştıysa, neşemizi bulmamıza yardımcı olmak için çabaladıysa, kriz bağımlıları o kadar coştular. Özal'a kızdılar neşesini bulmak istediği için.

Ben Özal'ı belki de çocuk aklımla bundan dolayı sevdim. Bir çocuk olarak ihtiyaç duyduğum güvence "açık ve seçik olarak ifade ettiği" cümleleriyle başlayan İcraatın İçinden "episode"larında vardı.

Kenan Evren'in bağıra çağıra yaptığı beton katılığında konuşmalarında değil.

Netekim belki de bu yüzden oldum olası sevemedim Evren Paşa'yı.

Ama belki başka ve çok daha geçerli sebeplerim de vardır sevmemek için.

Kim bilir?

Ben biliyorum galiba.

yine bir gülnihal vs. shake it up şekerim

2007-03-09T17:07:00.001+03:00

Önceki yüzyılların yerel sanatıyla, iletişim teknolojisinin aşırılaştırdığı tekilleşmeyi karşılaştırmaktır -ki yanlıştır.

Öncelikle yukarıdaki cümlede "yerel" sıfatını kullandığım anda, "ne demek yerel? Olur mu öyle şey" gibi tepkiler veren bir refleks geleceğini hayal ettim. Oysa böyle bir tepki gayet gereksiz çünkü Yine Bir Gülnihal yereldir, ama bu olumsuz bir sıfat değildir. Zaten yerelliği küfür olarak algılamak için, Küreselleşme'ye tapıyor olmanız gerekir. Durum buysa, ben karışamam tabii. Dinde zorlama yok.

Ama yerelliği olumsuz olarak gören bir insan bile Yine Bir Gülnihal'in içinde bulunduğu kültürün nota ve ritm yapısını bir Avrupalı'ya açıklayamaz, açıklasa bile bu mekanik bir açıklamadan öteye gidemez. Zira söz konusu Avrupalı'nın zihnine o format atılmamıştır (Böyle söyleyince de avrupalıyı aşağılamış gibi olduk ama yok öyle bir şey. Ne Yine Bir Gülnihal bir Avrupalı tarafından anlaşılmak zorunda, ne de bir Avrupalı Yine Bir Gülnihal'i anlamaya muhtaç.)

Yine Bir Gülnihal, bir Türk müziği eseridir. Shake It Up Şekerim'le Yine Bir Gülnihal arasında bir kıyas yapmadan önce Shake It Up Şekerim'in Türk müziği olup olmadığını düşünmek gerekir. Shake It Up Şekerim için, Türklük diye bir şey var mıdır ki Türk müziği olarak kabul edilsin?

"Shake It Up Şekerim'i bir Avrupalı anlar mı acaba?" diye sormak bile gereksizken, bu şarkıyı herhangi bir yerel kimlikle özdeşleştirmenin nasıl bir mantığı olabilir? Shake It Up Şekerim Türkçe bir şarkıdır. Ama bir Türk şarkısı mıdır? Hayır.

Şunu görmek gerek, Shake It Up Şekerim'in yer aldığı düzlemde, Türklük ya da sanat gibi kavramlar yer almaz. Bu şarkı, piyasa, satış, moda, demode, akım, trend, reklam, imaj gibi kavramlarla aynı düzlemde yer alır ve ancak bu kavramlarla açıklanabilir. Bunun dışındaki kavramlarla, herhangi bir küresel popüler kültür yapıtını açıklayacaksanız, ancak ve ancak kullandığınız kavramı bu düzleme taşımış ve başkalaştırmış olursunuz. Ne söylerseniz söyleyin, Küreselleşme öncesi kavramları taşıyan düzlemden çoktaaaaan çıkmış bulursunuz kendinizi.

Şimdi biri çıkıp da "yani sen, 21. yüzyıl'da Türklüğü ve sanatı bir kenara bırakalım, hep beraber küresel küresel yuvarlanıp gidelim mi diyorsun?" diyebilir. Eğer derse, ya kendime "anlatma özrü" nişanını hediye ederim, ya da bunu söyleyene yanlış anlamadaki üstün başarıları için bir teşekkür plaketi sunarım.

Çizdiğim resimde, sanat ve ulus kavramları ile piyasa ve reklam kavramları herhangi bir sürecin farklı yerlerinde değiller. Bir "doğru" üzerinde gösterilecek farklı noktalar değiller. Birbirine paralel iki farklı doğruda bile değiller. Ortada doğrusal bir süreç yok.

Nasıl ki geçmiş yüzyılların Türk müziği piyasa, satış, imaj vs kavramlara indirgenemezse, Shake It Up Şekerim de sanat ve Türklük gibi kavramlara indirgenemez.

ösym, ciddiyetini yesinler

2007-03-06T16:04:00.001+03:00

Arkadaşlarınızla bir araya geldiniz, herkesin elinde kendi çaldığı enstruman var. Arkadaş grubunun en göze batan, en kendine güveneni de solist rolünü kapmış. Grup Deli'den bahsetmiyorum, sadece bu durumu hayal edin istiyorum. Standart bir rock grubunun kuruluşu işte...

Zaman içinde güzel bir şeyler ortaya çıkmaya başlamış ki, "daha düzgün bir yerde çalışalım" demişsiniz, bir stüdyoya girmişsiniz. Grubun basçısı -adı Kutay olsun- çok güzel bir beste yapmış, kendinizi kaybetmiş bir şekilde, sıfır hatayla çalıyorsunuz şarkıyı. Kayıt açık.

Aniden elektrikler kesiliyor. Bu New York'da garipsenebilir, ama İstanbul'da standart. Müziğe odaklanmış beyniniz, elektrik idaresine küfürler savururken, stüdyo ortamı bu küfürleri bir şarkıya dönüştürüyor. Tüm o konsantrasyon, o hatasız çaba boşa gidiyor, ve bu sizi sinirlendiriyor. Elektrikler kesikken mırıldanmaya başladığınız küfürleri, elektriklerin gelmesiyle bir güzel kaydediyorsunuz.

Elektrik idaresine tek sinirlenen siz değilsiniz tabii ki. Yıllardır küfürler birikmiş herkeste. yaptığınız beste dinlendikçe insanlar mırıldanmaya başlıyorlar. Kayıt elden ele dolaşıyor. İki üç arkadaşınız MSN'den istiyor, gönderiyorsunuz.

Sonra yaptığınız şarkı çevrenizdekilerden de öteye yayılmaya başlıyor, ömrünüzde görmediğiniz tanımadığınız biri, YouTube'da bu şarkıyı kullanıp elektriğinizi zırt pırt kesen elektrik idaresine güzelce giydiriyor.

Tüm bu olaylar içinde sizin tek yaptığınız, bir kuruma sinirlenmek (haklı/haksız değerlendirmesi yapmıyorum), bu siniri bir şarkıyla anlatmak, ve bunu kaydetmek olmuş.

Sonra takım elbiseli çok ciddi amcalar kızıyorlar.

Sonuç? 1 yıl 5 ay 15 gün hapis istemi (1).

Anlaşılan bu takım elbiseli, pek yetkili insanlar birkaç kişinin yaptığı şarkıyı "kuruma hakaret" olarak pek ciddiye alıyorlar.

Ciddiye almak demişken... "Doğrudur" diye ısrar ettiği bir sorunun yanlışlığını ancak bir lise 3 öğrencisi gösterince görebilen kurumu (2) biz ne kadar ciddiye alalım?

Mesela küfredecek kadar ciddiye alalım mı? Yoksa ilköğretim öğrencisi kadar kendi sorularını değerlendiremeyen yüce ÖSYM'nin kutsallığı mı zedelenir?

Hayır bir saygısızlık yapmayalım da... Bu kadar "ciddi" bir hizmetin şakası olmaz ne de olsa.

---

(1) http://www.ntvmsnbc.com/news/401931.asp
(2) http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=2412

mağdur

2007-02-15T14:36:00.004+03:00

"Tüm Türkiye" diyerek basitçe tanımlanabilir; bu da Türk Dil Kurumu'na benim kıyağım olsun.

Halk mağdurdur, devletten destek ister. Mağdur futbol takımı hiç bir başarı yaşatmadığı halkın desteğine, mağdur dilenci bunu meslek haline getirdiği halde sokaktaki adamın acımasına, mağdur çalışan her yaptığını yerin dibine batırdığı ve arkasından sürekli küfrettiği işverenin anlayışına muhtaçtır.

Devlet mi? O da kendi içinde ikiye bölünmüştür. Atanmışlar seçilmişlerin tavrından mağdurdur, seçilmişler atanmışların koyduğu engellerden.

Hepimiz mağduruz kısaca. Bu döngüden kurtulabilenlerin Türkiye'yle ilgili aptallık yüzdeleri vermelerine bile, "nasıl böyle bir şey söyler? Ayıp ama. Bize hakaret ediyor. ühühühü..." şeklinde tepki vermedik mi zaten toplumca?

Etnik azınlıklar doğrudan mağdurdur; etnik çoğunluk, etnik azınlıkların her talebinde mağdurlaşır. Dinî azınlıklar doğrudan mağdurdur; dini çoğunluk, dini azınlıklarla ilgili her şikayette ezileni oynar. Bu oyun içinde ne bir taraf uyumsuzluğundan taviz verir, ne diğeri avantajlarından. Amaç çözüm değil mağdur kimliğini karşıya kabul ettirmektir çünkü.

Çiftçi mağdur. Niye? Devlet yeterli fiyatı vermiyor. Peki devlete yaslanmak dışında bir çözüm arıyor mu çiftçi? Hayır.

Devlet mağdur. Niye? Çünkü kendi kendini sonsuz ödemeler döngüsüne sokarak devleşmiş. "Büyük ama mağdur devlet" olmuş. Biri bundan bir çıkış aradığında ne oluyor? Yine devlet mağdur. Niye? Çünkü "devlete karşı komplo oynanıyor".

ABD Türkiye'ye yaklaşırsa mağduruz. Çünkü biz aslında ABD'yi sevmiyoruz. Peki ya ABD Türkiye'den uzaklaşırsa? Yine mağduruz, ne de olsa "arkamızdan sayısız iş çeviriyor". Peki olduğu gibi kalırsa? "Hiçbir olumlu gelişme göremiyoruz".

Avrupa Birliği müzakereleri başlatırsa, müzakere şartlarını yerine getirmemiz gerektiği için mağduruz, durdurursa, hayallerimiz suya düştüğü için. Başlatıp da talepte bulunursa yine mağduruz. Biz müzakereleri talepsiz severiz, aksi hâlde mağdur oluruz.

Biz kendi içimizdeki azınlıkları sindiremediğimizde devlet mağdurdur, Almanya kendi kültürünü kendi içinde yaşayan üçüncü nesil Türklere bile kabul ettiremezken, bizim gözümüzde yine "alamancı"lar, yani "biz" mağdur.

Biz Orta Asya devletlerine her fırsatta "ufak zavallı kardeş" muamelesi yapıyoruz, ama bu devletler Rusya'yla yakın ilişkiler içine girdiğinde sorun bize "kim mağdur" diye. Cevabımız belli...

Yine biziz.

Araplarla ilgili en iyi bildiğimiz tarihi gerçek, "bizi arkamızdan vurmaları". Balkanlar'daki azınlıklar? "Bizi batıya sattılar".

"Almanlar yenilince biz de yenilmiş sayıldık" zaten biz. Aslında savaşı kazanmıştık, ama Almanya'nın yenilgisinden mağdur olduk. Peki savaşa giren "biz" miydik? Tabii ki hayır. Kim? Ötekiler, yani İttihat ve Terakki soktu bizi savaşa, biz mağdur olduk.

Hep yapmadığımız hataların kurbanıyız. Eylemlerimiz pir-ü pak, sonuçlar facia. Neden? Bir suçumuz var mı? Asla! Hep başkalarının yaptıklarının, hep "öteki"lerin hatalarının ve komplolarının mağduruyuz. Biri hata yaptıysa asla bizden değildir. Ya "tarihi hata" yapmıştır Sarıkamış'ta olduğu gibi, ya da masonların elinde oyuncak olmuştur. Çünkü biz asla hata yapmayız. Hata yapansa asla bizden değildir. Çünkü bizden olursa mağduru oynayamayız.

Biri çıkıp da "peki bizim hatamız ne acaba?" diye sorduğunda, hain listeleri hazırlarız hemen. "Akıllı ol"dururuz, olduramazsak öldürürüz. Oğlumuz katil olursa, "onu kandırmışlardır", "o öyle bir çocuk değildir" aslında.

Bize benzeyenler mağdur, benzemeyenler hain... Kime güvensek, arkamızdan vuruyor. Böyle böyle, yapayalnız, mutsuz, arabesk bir mağdurlar toplumu oluyoruz.

Eh, biraz da müzik diyelim mi o zaman?
Karşılıksız sevginin, vefasız sevgilinin
Bomboş kalan bir elin acısını bana sor
Bana sor yalnızlığı ayrılığı bana sor
Mutluluğu tanırsın mutsuzluğu bana sor...

nobel vakfı'nın orhan pamuk röportajı: "türkçe'nin içinde yaşıyorum"

2006-11-13T12:42:00.004+03:00

Nobel Vakfı'nın resmî sitesinde ses kaydı ve yazılı hâli yayınlanan röportajı Türkçe'ye çevirmeye çalıştım. Günümüzdeki savaşlara hiç değinmediği için sık sık eleştirilen Orhan Pamuk'un "medeniyetler çatışması" teziyle ilgili açıklamaları da bu röportajda yer alıyor:

Orhan Pamuk: Alo?
Adam Smith: Alo? Orhan Pamuk'la görüşebilir miyim lütfen?
OP: Buyrun benim.
AS: Merhaba, ben Adam Smith. Stockholm'deki Nobel Vakfı'nın resmi sitesinden arıyorum.
OP: Evet.
AS: Ödül kazananlarla ödül açıklandıktan hemen sonra kısa röportajlar yapma geleneğimiz var da.
OP: Tamam.
AS: Öncelikle, tebrik ederim.
OP: Çok teşekkürler. Bu büyük bir onur.
AS: New York'ta olduğunuzu öğrendim. Haberi aldığınızda ne yapıyordunuz?
OP: Uyuyordum. Bir saat içinde ödülü kazananın ilan edileceğini ve birinin arayıp bana kimin kazandığını haber vereceğini düşünüyordum. Bugün yapılacak işleri aklımdan geçiriyordum. Biraz uyukluyordum. Sonra telefon çaldı ve "saat çoktan yedi buçuk olmuş" diye düşündüm. Biliyorsunuz burası New York ve henüz gün başlamadı. Pek iyi hissetmiyorum... Sonra telefonu açtım ve nobel ödülü kazandığımı söylediler.
AS: Sıradışı bir telefon konuşması olmalı. Basın toplantısında ödül açıklandığında büyük bir sevinç dalgası koptu.
OP: Gerçekten mi? Bu çok güzel. Bunu duyduğuma çok sevindim. Çok güzel.
AS: İnternet sitesinde kaydettik. İsterseniz telefonu kapattıktan sonra gidip o anı tekrar yaşayabilirsiniz.
OP: Ödülü almamı isteyen pek çok muhabirle görüştüm. Bu çok mutluluk verici. Tüm bu detaylar beni çok mutlu ediyor. Size çok teşekkür ederim.
AS: Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk Türksünüz. Bu size ödülle ilgili bir özellik katıyor mu?
OP: Ne yazık ki bu olayı Türkiye için çok değerli bir hale getiriyor. Ödülü almak Türkiye için tabii ki çok güzel. Ama bu işleri biraz daha hassas ve politik hale getiriyor, Ve bir şekilde ödül bir çeşit yüke dönüşüyor.
AS: Evet, hayli göz önünde olduğunuz bir yıl geçirdiniz.
OP: Evet.
AS: Sanırım bundan sonra bu daha da artacak. Ödülü almanızla ilgili açıklama büyük oranda "doğduğunuz şehrin melankolik ruhuna dönük arayışınızdan" bahsediyor, ve İstanbul edebiyatının -ve İstanbul hayranı edebiyatın- çok uzun bir geçmişi var. Bunca yıl boyunca İstanbul'un nesinin insanları bu kadar güçlü şekilde yönlendirdiğini açıklayabilir misiniz?
OP: Bir kere, Avrupa'nın en ucunda, ama farklı. Dolayısıyla, en yakındaki "öteki". Yani hem yakın, hem "öteki". Gizemli, garip, kendini kolay açmayan, ve ruhunun derinliklerinde Avrupa [tam anlaşılmıyor] için büyük bir yer ayırsa da, bazı yönlerden hiç de Avrupalı değil.
AS: Ve "melankolik ruh"tan bahsetmişken, İstanbul'u hiç görmemiş birine bu şehri nasıl anlatırsınız?
OP: Diyebilirim ki İstanbul, modernitenin beklenenden daha önce düştüğü, erken-modern şehirlerdendir. Diyebilirim ki geçmişin kalıntıları, yoksullukla beraber şehrin melankolisini oluşturmuştur. Ama bunun yanısıra diyebilirim ki şehir şu anda bu melankoliden kurtuluyor.
AS: Komitenin yaptığı açıklamada çalışmalarınızla ilgili vurgulanan bir diğer yön de kültürler arasındaki ilişkileri ele alış şeklinizdi. Ve, tabii ki Türkiye'nin doğu ve batının buluştuğu yerde olduğunu söylemek bir klişe ama bu durum tahminen kültürlerin karşılaşmasını daha iyi izlemek için çok iyi bir nokta sağlıyor?
OP: Doğu ve batının bu buluşması ve medeniyetler çatışması, ne yazık ki geçmiş 20 yılda üretilmiş en tehlikeli ve en korkunç fikirlerden biri, ve şu anda da pek çok şeye hizmet ediyor. Bu hayal ürünü fikir şu anda maalesef gerçekleştiriliyor ve bu teori medeniyetlerin çatışmasına ve pek çok insanın ölümüne hizmet ediyor.
AS: Çünkü tarihte kültürler, şu anda popüler görüşün kabul ettiğinden çok daha fazla birbirlerine karıştılar.
OP: Kültür bir karışımdır. Kültür, farklı kaynaklardan gelen şeylerin oluşturduğu bir karışımdır. ve benim şehrim, İstanbul, tam da bu tür bir karışım. Aslında benim çalışmalarım, doğu ve batının nazikçe ve bazen anarşi içinde nasıl bir araya geldiğine dair bir tanıklıktır, Ve bizim de asıl bunu aramamız gerek. Bu arada bu çok güzel bir röportaj olmaya başladı.
AS: Teşekkürler, çok naziksiniz. Karakterlerinizin çoğunda farklı kültürel etkileşimler vücut buluyor. Demek istediğim, öyküleriniz karakterlerin tamamıyla doğulu veya tamamıyla batılı değil, birer karışım olduklarını vurguluyor.
OP: Evet.
AS: Sadece Türkçe mi yazıyorsunuz?
OP: Evet. Bazı uluslar arası dergilerde sanırım altı yedi tane İngilizce makale yazdım. Times Literary Supplement ve Village Voice gibi...
AS: Yani muhtemelen...
OP: Tabii ki ben bir Türk yazarıyım. Ve esas olarak bu lisanın içinde yaşıyorum. Bir açıdan, o lisan, benim. Bunu hissediyorum.
AS: Evet, ve sanırım Türkçe ifade edebileceğiniz ama diğer dillerde anlaşılması zor olacak fikirler vardır?
OP: Kesinlikle. Çünkü düşünce iki şeyden oluşur: Lisan ve görüntü, öyleyse, evet, düşünmenin yarısı lisandır. Katılıyorum, lütfen soruyu sorun.
AS: O zaman bize örnek olarak bu tür bir kavram verebilir misiniz?
OP: Tabii ki verebilirim, ama Nobel Ödülü kazandığım günde değil.
AS: Anlıyorum. Nobel Ödülü kazandığınız gün herhangi bir soru yanıtlamak istemiyorsunuz.
OP: Evet, öyle.
AS: İstediğinizi söyleyebilirsiniz.
OP: Pekala, çok teşekkür ederim beyefendi.
AS: Peki öyleyse çok kolay bir soru. Ödül pek çok okuru çalışmalarınızı öncekinden daha ciddi ele almaya yönlendirecek. Nereden başlamalarını önerirsiniz?
OP: Okura bağlı tabii; yazar ödül aldı diye kitap satın alan okurlar Benim Adım Kırmızı'dan başlasınlar. Onu daha önceden okumuş olanlar Kara Kitap'la devam etsinler. Daha güncel olaylarla ve siyasetle ilgilenenler Kar'a bir baksınlar, vesaire, vesaire...
AS: Harika, harika. Ve okurlarınız Türkçe dışındaki farklı dillerde okuyabiliyorlarsa, hangi dilin, kitapların ruhunu en iyi şekilde kavradığı konusunda bir tavsiyeniz var mı?
OP: Elbette İngilizce şu anda dünya dili, ve benim çevirileri kendim kontrol ettiğim dil İngilizce. Çevirmenimle gurur duyuyorum ve ona çok güveniyorum. Kısaca, ingilizce çevirileri tavsiye edebilirim.
AS: Peki, çok teşekkürler.
OP: Ben teşekkür ederim, gördüğünüz gibi çalışkan bir çocuğum. Ödevimi iyi yaptım.
AS: Gerçekten de çok iyi hazırlanmışsınız. Gerçekten, işbirliğinize hayran kaldım. Çok teşekkür ederim.
OP: Hoşçakalın. Kapatmak zorundayım çünkü menajerim arıyor ve başka bir sürü işimiz olduğunu hatırlatıyor.
AS: Tabii ki, vakit ayırdığınız için teşekkürler. Görüşmek üzere, hoşçakalın.
OP: Hoşçakalın.

[Röportajın orijinali için tık]

katılaşma süresi

2006-11-04T17:38:00.001+03:00

Asla hatalarını kabul etmeyecek kadar yaşlanma.

kuğulu park, tartışmalı kavşak

2006-08-25T02:19:00.003+03:00

Melih Gökçek'i pek sevmem. Belirli bir sebebi yok. Aynı ortamda hiç bulunmadım. Belki medyadaki yansımasından, belki gerçekten mantıklı sebeplerden, bir türlü ısınabilmiş değilim. Hakkında çok mantıklı suçlamalar da var (kaldırım taşları, metro inşaatlarının askıya alınması, sevmediği mahallelere hizmet götürmemesi vs). AKP ile arasının sıkı fıkılığı sayesinde borçlarının sürekli ertelenmesi de rahatsız edici şeyler. Oğlunun şanından hiç bahsetmiyorum bile.

Ama eğri oturup doğru konuşalım, Kuğulu Park'taki kavşak inşaatının parka zarar vereceği iddiasını ortaya atan kitle ve bu kitleye dahil kurumlar şimdiye kadar hangi projesine objektif yaklaşabildi bu adamın? Bu "oda"nın ısrarla zararlı ilan ettiği projelerden kaçı gerçekten zararlı çıktı?

Belediye seçimlerinde oylar ideolojik verilse Melih Gökçek'in esamesi bile okunmaz Ankara'da. Ama Ankara'ya şöyle bir bakıyorum... Belediye başkanının kim olduğunu unutarak bakıyorum... Güzel bir şehir burası, ve daha da güzelleştiriyor Gökçek, her ne kadar adının önünde İ olsa ve gerçekten zaman zaman hatalar yapsa da...

Kuğulu Park'la ilgili iddialara gelince... Kuğulu Park'ı "korumak" için gösteriler düzenlendi, parkın yola feda edileceği söylendi, ardından Melih Gökçek "inşaat parka zarar vermeyecektir" mealinde bir pankart astı. Parka müdahale edilip edilmeyeceğini hep beraber göreceğiz. Artık iki ihtimal var:

Eğer projede böyle bir şey varsa şu dakikadan sonra yapılması kaçınılmaz, çünkü projelerinin tamamlanması için gerekliyse belediye görevlileri ister istemez kuğulu park'a müdahale edeceklerdir. Bu durumda, kuğulu park'a "böyle bir şey olmayacak" anlamında pankart asan Gökçek feci halde rezil olur.

Eğer projede Kuğulu Park'a müdahale yoksa, bu iddialarla ülke çıkarına hizmet ettiğini sanan devrimci geçinip demirbaş olan insanlardan oluşan kitle bir kez daha sıfırı tüketecek. Dayanaksız suçlamalar karşısında Gökçek yine haklı çıkacak, yine sütten çıkmış ak kaşık olacak. Bunlar da kendi düşüncelerine verdikleri zararın farkına varamayarak yeni statükocu garipliklere yelken açacaklar.

İyi oynayan kazansın o vakit...

tyler durden ve anlatıcı

2006-07-23T17:28:00.004+03:00

Tüketim toplumu (ya da gösteri toplumu, ya da postmodern/postendüstriyel toplum; kısaca günümüz toplumu iki kavramı birden beslemek zorundadır. Bunlardan birincisi Fight Club'da Anlatıcı tarafından sembolize edilen, "uslu çocuk" karakteridir. Idealardan değil, sistemin kendine sağladığı Ikealardan ve vücut geliştirme aracılığıyla elde ettiği kişisel tatminden memnun (olması beklenen), bir şeyleri sorgulayan, ama bu "bir şeyler"in yıkılmasından ölesiye korkan bir tiptir bu. Tüm usluluğuna rağmen Tyler Durden'ı içinde taşımaya mahkumdur, çünkü...

...mevcut toplumun beslemek zorunda kaldığı diğer ürün Tyler Durden'ın sembolize ettiği "yaramaz çocuk"tur. Aslında proleteryasını kaybetmiş bir burjuva olan, dünyanın ve toplumun kaynaklarını düşüncesizce kullanma "hakkına" ve "yeteneğine" sahip ama kendisinden emir dinleyecek kimseyi bulamadığı için bir yandan da proleterliğin kıyısında gezinen, fitness salonlarında veya Play Station oyunlarında yarattığı kölelik modelleriyle (Baudrillard ve Fukuyama'ya selamlar) tatmin olmaya çalışan bir tiptir "seri üretim vatandaş".

Tyler Durden'ın varlığı, Anlatıcı'nın her imkana sahip olmasından kaynaklanır. Anlatıcı, sınırsız imkanların kendini diğerlerinin içinden sivrilen biri haline getirmediğini fark ettikçe, thymotik tatmin sağlayamaz. Bunu sağlamak için, burjuva hayatının içinde gizli bir proleter isyancı olmaya çalışır.

Deri ceketleri, renkli gözlükleri, trendy saçlarıyla sistemi yıkmayı "amaçlayan" Tyler Durden, cep telefonunun açılış mesajı olarak "dünyanın tüm işçileri birleşin" yazan gencin, Che resimli tişörte 25 ytl veren sembolik komünistin ya da anti-kapitalist içerikli e-mailleri dolaylı reklam malzemesi olarak kullanılan Gmail kullanıcısı devrimcinin bir karikatüründen başka bir şey değildir.

Tyler'ın ünlü repliğini birazcık değiştirecek olursak olayı daha iyi özetleyebiliriz sanırım:

"Hepimiz günün birinde milyoner, rock starı veya Tyler Durden olacağımıza inandırıldık. Ama olmayacağız. yavaş yavaş bunun farkına varıyoruz. ve gittikçe sinirleniyoruz... Sinirimizi de Play Station'da çıkarıyoruz."

bir ayna olarak ekran

2006-03-10T04:16:00.001+03:00

Türkçe bazen öyle kurallar ya da öyle mecazlar taşır ki, yapay bir uyum olmadığını bilseniz bile mükemmelliğine kayıtsız kalamazsınız. “-sal” ve “-sel” ekleri ilk ortaya çıktığında adını şu an hatırlayamadığım birinin “Türkçe’yi sallara bindirip sellere bıraktılar” demesi –cümlenin ana fikrini benimsemesem de- anlatım gücü açısından beni her zaman etkilemiştir mesela. Belki diğer dillerde de vardır böyle hoş durumlar, fakat hakimiyetimiz Türkçe’den yana ve etkilenmemiz de o tarafta oluyor ister istemez.

Sır kelimesi de böyle şiirsel bir gariplik içerir. Diğer anlamlarının yanında, ayna üretmek için camın arkasına sürülen maddeye de sır denir. Ayna, “sırlı cam”dır. Ardında bir sır olan cam, arkasını göstermek yerine, karşıdan aldığı görüntüyü yine karşıya yansıtır. Bir camın ayna görevi görmesi için ya ardının karanlık olması, ya da sırlanmış olması gerekir –ki iki türlü de bir tür sırrı barındırmaktadır ardında.

Ekran da bundan farklı değildir aslen. Tek farkı aynalığının biraz daha mecazi olmasıdır. Ekranın da, tıpkı bir ayna gibi, kendine ait bir varlığı, bir gerçekliği yoktur. Tek görevi verileni yansıtmaktır. Sizden gelen verileri şekilden şekle sokup size geri yansıtır. Sizi ölçer, ve ölçümlerinin sonucunu yine size izletir. Ne görmek istiyorsanız onu görürsünüz ekranda. Ekranı olan her şey böyledir. Ekranın icadından beri, ilk hesap makinasından tutun da, Internet Explorer’a kadar, ekranı kullanan her şey, sizden açıkça veya gizliden gizliye gelen talepleri size yansıtmıştır.

Bir ayna kendisine bakan yüzdeki ifadeyi önemsemez, tek yaptığı onu yansıtmaktır. Ne yaptığının farkında olan bir insan aynaya baktığında görüntüyü beğenmezse aynaya çatmaz, görüntüyü gerekli değişiklikleri yapmak için kullanır.

rehine ve sistem

2005-12-21T07:54:00.000+03:00

Baudrillard’ın rehine benzetmesinin zayıf yanı: sistem, kendini öldürmeyi göze alan teröristin, yani kendini rehin alan rehine/teröristin ölümü karşısında zayıf kalabilir. Ama aynı zamanda, tıpkı diğer tepki yöntemlerine (kot pantolon, Che, Sosyalizm ve rock müzik) uyguladığı metaya dönüştürme yöntemini uyguladığında, kendi zayıflığını da metaya dönüştürmüş olur. Rehine/teröristin bunun karşısında yapabileceği hiçbir şey yoktur.

"okumayı bilen çok embesil var"

2005-12-19T02:05:00.003+03:00

- Eğitiminiz ne yönde geliştirdi sizi? ...

- On altı yıl... Kıçım sert bankların üzerinde onaltı sene... On altı dümen ve sürekli erdemlilik yılı. On altı sıkıntılı yıl ve geride ne kaldı? ... Biliyor musunuz Bay Brul, çocuklara onaltı yıl süren düzenli bir alışkanlığı dayatmak alçaklık. zaman bozuldu, Bay Brul. Gerçek zaman, eşit saatlere bölünmüş ve mekanik değildir... Gerçek zaman özneldir... İçinde taşırsın... Her sabah saat yedide kalkın... Öğlen yemek yiyip, dokuzda yatın... Asla kendinize ait bir geceniz olmaz... Denizin alçalmayı bırakıp durduğu bir an, tekrar yükselmeden önce gecenin ve gündüzün birbirine karışıp eridiği ve nehirlerin okyanusla karşılaşmalarındakine benzeyen bir coşku seli oluşturduğu, dingin bir zamanın varolduğunu hiç bilmezsiniz. On altı yıl gecelerimi çaldılar, Bay Brul. Beşinci sınıfta, altıncı sınıfa geçmemin tek ilerleyişim olması gerektiğine inandırdılar beni... Son sınıfta bitirme sınavını vermem gerekiyordu... Ardından bir diploma... Evet bir amacım olduğunu sanıyordum Bay Brul... Ama hiçbir şeyim yoktu... Başlangıcı ve sonu olmayan koridorda, bir embesiller römorkunda, diğer embesilleri izleyerek ilerliyordum. Hayatımızı diplomalarla geçiştiriyoruz. Aynı zorlanmadan yutturmak için kapsüllerin içine acı tozlar konulması gibi...
...
Beni, kendilerinin ve kitaplarının tarzıyla aldattıkları, dünyada olası bir durağanlığın varolabileceğine inandırdıkları için öğretmenlerimi suçluyorum. Düşüncelerimi belli bir seviyede -tanımlanmamış ve onların açısından hiçbir çelişki içermeyen biri seviye- dondurmaktan ve beni, bir gün bir yerde ideal bir düzenin var olabileceğine inandırdıkları için.
- İyi ya, bu sizi yüreklendirebilecek bir inanış, sizce de öyle değil mi?
- Böyle bir düzene asla ulaşılamayacağı ve bu zevki gökyüzünün nebülözleri kadar uzak olan kuşaklara bırakmak gerektiğini farkedince, bu yüreklenme bir umutsuzluğa dönüşüyor ve asit sülfiriğin baryum tuzlarını çökerttiği gibi, içinize çöküyor. Bunu okul konusundan sapmamak için söyledim. Baryum vakasında çökelti beyazdır.
...
Sizin eğitiminiz palavra. Dünyanın en kolay şeyi. Kuşaklardan beri insanlar bir mühendisin, bilginin, seçkin insan olduğuna inandırılmaya çalışılıyor. Bu durumda, ben dalgamı geçerim; kimse buna kanmıyor -sözde seçkin adamların dışında- Bay Brul, boks öğrenmek matematik öğrenmekten daha zordur. Öyle olmasaydı, okullarda hesap sınıflarından çok boks sınıfları olurdu. İyi bir yüzücü olmak Fransızca yazmayı bilmekten daha zordur. Öyle olmasaydı, Fransızca öğretmeninden çok, yüzme öğretmenleri olurdu. Herkes diplomalı olabilir Bay Brul... Zaten bir sürü diplomalı var ama dekatlon yarışlarına katılmayı başarabilecekleri bir sayın. Eğitimimden nefret ediyorum Bay Brul, çünkü okumayı bilen çok embesil var. Spor gazetelerini yağmalayan ve stad insanlarını yücelten bu embesiller, buna kanmıyorlar. Ayrıca bir tarih kitabının üzerinde bunalmaktansa doğru dürüst sevişmeyi öğrenmek mübahtır.
- Eğer öğrenciler kadar boksör olsaydı Concours Genéral'in birincisi omuzlarda taşınırdı.
- Belki, ama entelektüel kültürü yaymak yeğlendi. Artık beni rahat bırakırsanız çok memnun olacağım.

Boris Vian, Kırmızı Ot

vatan borcu

2005-10-24T20:24:00.001+03:00

Her devletin askere ihtiyacı olmayabilir, ama çoğunun vardır. Özellikle de Türkiye'nin bulunduğu konumda (her ne kadar bu söz kullanıla kullanıla içi boşaldıysa da) askerî güç olmazsa olmaz bir olgu.

Türkiye'de devletin gelir-gider denkleminden kalanın inanılmaz bir kısmıyla desteklediği (ki bu da devlete değil vatandaşa ait olan paradır sonuçta), bunun yanısıra vatandaşların eğitim, sağlık, kültür gibi önemli ihtiyaçlarından kesintiye gidildiği gibi, bir de hayatlarını tam ortasından bölerek "vatan borcu" adı altında ödedikleri bir borç vardır.

Türk halkının gelir düzeyi düşünüldüğünde, askeriyede sağlanan şartlara hiç desteksiz sahip olabilecek çok fazla insan yoktur. Bu yüzden de, bu durumda olup askerliğini yapanların pek çoğu askerliği haklı olarak, "nispeten iyi bir ortamda, mutlu ama biraz zor geçirilmiş olgunlaştırıcı bir dönem" olarak görmektedirler.

Oysa günümüz toplumunda işini düzgün yapmak için her gün gelişmeleri teker teker takip etmesi gereken eğitimli kesim, zorunlu askerliği desteklese de desteklemese de, pratikte bu uygulamadan zarar görüyor olabilir. Çünkü bu ülkenin teknik seviyesini yükseltecek mühendisler mezuniyetten sonra aylarca güncel gelişmelerden uzakta hizmet veriyor, ekonomistler mezun olduktan sonra aylarca kantin işletme gibi az verimli işlerde çalışıyor, her şeyden önemlisi, her alanda alternatif fikirler ortaya koyarak ülkenin ufkunu açıp seviyesini yükseltecek insanlar aylarca ne emredilirse onu yapıyor ve emir dinlemezlerse cezalandırılıyor. Hayatını, fikir üreterek ve bu fikirleri tartışarak geliştirmeye adamış beyinler, karşısındaki insana cevap bile veremeden aylarını geçiriyor. Söz konusu hizmet sona erdiğinde bu davranış şeklinin kişinin zihnine işlemediğini söylemek çok büyük bir iddia olacaktır.

Peki zorunlu kısa ve uzun dönem askerlik yapanlardan mevcut şartlarda ne kadar etkili bir ordu oluşturulabilir? Konusunda profesyonelleşme şansı bulamazsa ordumuzun hayatı boyu askerlik yapanlardan oluşmuş bir kuvvet karşısında ne derece mücadele edeceğini düşünüyoruz? Yüksek eğitimli timlerimiz olmasaydı kısa veya uzun dönem eğitimle silah altına alınmış askerlerimizle terörle mücadelede mevcut başarı yakalanabilir miydi mesela? Sonuçta, şu anda mevcut zorunlu askerliğin ülkeye sağladığı kazanç, zararını karşılıyor mu?

Profesyonel ordudan bahsedildiğinde sık sık örnek olarak gösterilen başarısızlıkların (Vietnam, Irak, vs.), dünyanın öbür ucunda koca bir ülke ele geçirme çabası olduğunu unutmamak gerek. Eğer biz de bir gün kendi toprağımızdaki canilerle uğraşmaktan kurtulup, Bolivya'yı, Kosta Rika'yı işgal etmeye çalışırsak, ancak o gün gerçek bir başarı karşılaştırması yapabiliriz.

Kişisel fikrimi söyleyecek olursam, o gün gelene kadar belli bir yaşın üstünde olan her erkeğin sabah kaçta kalkıp gece kaçta yatacağına, gün içinde neler yapacağına ve kimin sözünü dinleyeceğine karar vermeye hakkı olması gerekir.

Yine de bu fikirlerimi kanun karşısında uygulayamam. Bu gibi durumlarda insan savunmadığı davranışı, haksız yere suçlu sayılmaya tercih edebilir. Yine de en azından "keşke"leri dile getirmek gerek, böylece belki ülkemizin gelecekte izleyeceği yollar için ortaya alternatifler koyabiliriz. Bu da ülkesini seven her insanın yapabileceği en büyük vatanseverliktir bence. Ve en önemlisi, bu ülkeyi ilerletmek adına fikir üretmek düşünülebilecek en büyük vatan borcudur.

bir tüpte scarlett johansson'lar üretmek

2005-09-27T03:43:00.000+03:00

[Bu yazı "The Island" ve "Godsend" filmleriyle ilgili spoiler içerebilir. Rahatsız olacaksanız, okumamanız daha iyi olur]

İçimizden herhangi biri, bir ürünle bir insan arasında belirli açılardan karşılaştırma yapmayacaktır (ne başlangıç cümlesi ama!). Hepimiz biliriz ki, ürünler insanlar tarafından belirli amaçlara hizmet etmek üzere üretilmiş araçlardır. İnsanlar ise, Tanrı (ya da Doğa, veya hangi güce inanıyorsanız o) tarafından “üretilir”, ve hangi amaca hizmet ettiği çoğu zaman bir sırdır.

Ürünlere ve insanlara ne kadar farklı açılardan yaklaştığımızı daha iyi anlamak için, bir an arkadaşlarınızla bir yerlerde oturduğunuzu, ve feci halde sinirli olduğunuzu hayal edin. Rahatlamak için öfkenizi bir şeylere yönlendirmek zorundasınız. İlla bir şeylere zarar verecekseniz, yanınızda oturan arkadaşınızı mı seçerdiniz, yoksa masadaki bardağı mı? Eğer sırf stres atmak için adam dövmeyecek normal bir insansanız, öfkenizi bardağa yönlendirir, onu kurcalar, içindeki kaşıkla orasına burasına vurur, hatta belki bardağı alıp masaya çarpar veya duvara atarsınız. Ama çok geçerli bir sebebiniz yoksa öfkenizi bir insana yönlendirmezsiniz. En azından fiziksel olarak.

Peki ya, bardak üretir gibi insan üretirsek? O zaman ona sebepsiz zarar verme hakkına sahip olur muyuz? Böyle bir insan tıpkı bir bardak gibi nesne kabul edilebilir mi? Klonlanmış bir köleye sahip olmak, bir insanı köle yapmaktan daha mı normaldir? İkisi arasında ahlakî bir fark var mıdır?

Bu gibi soruları iki yüz yıl önce cevaplamak pek de zor olmazdı. Kadınların, işçilerin, ve diğer ırktan insanların hiçbir hakka sahip olmadığı toplumlarda, insan klonlansaydı bile hakları konusunda pek fazla kafa yorulmazdı herhalde. Ama bugünlerde işler o kadar da basit değil. Artık insan DNA’sına sahip olan herkes belirli haklara sahip kabul ediliyor –Ajdar Anık bile özgür bir vatandaş olarak şarkı söyleyebiliyor.

Ama bu yaklaşıma, benim şahsen pek hoşlanmayacağım bir itiraz da gelebilir: Eğer şimdiye kadar ürünleri istediğimiz gibi kullandıysak, yaşayan bir ürüne niye farklı davranalım? Şeytanın avukatını oynayacak değilim, ama çoğunluk şimdiden bu tip alternatif bakış açılarını ciddiye alıp tartışma yürütmek yerine sanki ortada hiç sorun yokmuş gibi davranmaya başlamış durumda, ve her geçen gün bunlara cevap üretme şansımızı biraz daha kaybediyoruz gibi görünüyor. Oysa, hoşumuza gitsin ya da gitmesin, bu tip itirazlara ikna edici cevaplar geliştirmek zorundayız.

Tam da bu sorunlarla bağlantılı iki film bu aralar vizyonda: Ewan McGregor ve Scarlett Johansson’un başrolde oynadığı “The Island” ve Robert de Niro’yu ‘çılgın bilim adamı’ olarak beyaz perdeye taşıyan “Godsend”. Bana sorarsanız, birincisi başarılı bir bilim-kurgu aksiyon filmiyken, ikincisi genetik biliminin yarattığı soru işaretlerini seyirciyi korkutmak için umutsuzca kullanmaya çalışan bir yapım.
Eleştirileri bu işten anlayanlara bırakıp bu iki filmin klonlamayla ilgili neler anlattığına bakacak olursak, her birinin probleme iki farklı ve önemli noktadan yaklaştığını görüyoruz: “The Island” bir klon olmanın ne kadar trajik olabileceğini gözler önüne sererken, “Godsend” böyle bir teknoloji bir kez ortaya çıktıktan sonra kayıt dışı kullanımını engellemenin imkansızlığını deşifre ediyor. Klonlama teknolojisi hayvanlar üzerinde bu kadar başarılı şekilde uygulanırken, yarın-öbür gün bir kurumun çıkıp da insan klonlaması gerçekten de çok şaşırtıcı olmasa gerek. Geçmişteki bilimsel gelişmelerden biliyoruz ki, bu tip teknolojileri etkili şekilde yasaklamak mümkün değil. Bu tür bir yasağı dünya çapında gerçekleştirecek bir otorite de yok. Kim bilir, şu anda çoktan insan klonlanmış bile olabilir. Hayal gücümüzü kısıtlamazsak, tüm bu problemlerin su yüzüne çıkması sadece zaman meselesi olduğunu görmek zor değil.

Öyle ya da böyle, bir kaç on yıl içinde çevremizde veya haberlerde Homo sapiens fabrikaları görmemiz mümkün. Şimdiden klasik ahlak anlayışlarımızı sorgulamak ve doğabilecek sorunlarla ilgili fikir yürütmek belki de bu gelişmelerle ilgili elimizden gelebilecek en iyi şey. Aksi halde, yeterince hazırlanamadan gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalabiliriz.

O gün oturup insanlık ve ahlak hakkında soğukkanlı sorular şimdikinden çok daha zor olacaktır.

___________________

Bu yazı, bazı değişiklikler dışında, Bilkent News'taki Life etc. adlı köşemde 27 Eylül 2005 günü yayımlanan "Scarlett Johansson on a Production Line?" başlıklı yazının çevirisidir.

böyle gider bu...

2005-06-25T13:35:00.000+03:00

There's a place where you can't talk about places where you can talk about places where you can't talk about places where you can talk about whatever you want. Because it's too confusing.

bir robotun ötanazi hakkı

2005-06-23T02:23:00.000+03:00

Ya bir gün bir robot sistem çöküşü ve formatlanma dışında başka seçeneği olmadığını fark eder ve delirirse?

kendim kullanıcısı ileti yazıyor

2005-06-23T01:40:00.000+03:00

İnternet üzerinden başkalarıyla konuşmak için yarattığı karakter, şimdi kendisiyle konuşuyordu. Hem mikrofon, hem webcam açıktı ve gördüğü her şey tamamen daha önce düşündüğü gibiydi. Tüm bunlar, üzerinde bir deja vu etkisi yaratıyordu, ve hepsinden daha rahatsız edici olan, karşısındaki tipin, onu kafasında yarattığını iddia ediyor olmasıydı.

Ama onu yaratırken bunu da daha önce aklından geçirmemiş miydi zaten?

dünya dışı akıllı yaşam

2005-05-16T22:02:00.001+03:00

İnsanın salakça ukalalığının en büyük göstergelerinden biri.

Bir şeyin var olup olmadığı tartışılırken, önce gerçekte neyin tartışıldığına şöyle bir bakılması en sağlıklı yöntemdir. Eğer dünya dışı akıllı yaşamın varlığı tartışma konusuysa, hemen konunun ta kendisine bakalım:

"Dünya dışı": Evet, ifadenin ilk yarısı bu, ve bu konuda hiçbir sorun yok değil mi? Yaşadığımız gezegenin dışından bahsediyoruz. Tamam.
"Akıllı": Akıllı? Nasıl yani? "Zekâsını insan gibi kullanan" anlamında mı? Herhalde insanlar için kullandığımız "akıllı" sıfatının birebir aynısı olamaz. Muhtemelen bu kelimeyle, "belirli bir zeka seviyesine sahip olan" anlatılmak isteniyor. E peki henüz daha zekanın dünya üzerinde yaşayan insan dışındaki varlıklarda olabileceğini bile daha baştan reddedecek kadar burnu havadayken, yaptıkları her şeyi "hayvansal içgüdüye" yormaya çalışırken, insanoğlu nasıl olup da dünya dışında yaşayan varlıkların bir akla sahip olup olmadıklarını soracak kadar cesurlaşabiliyor? Neyse bunu şimdilik cepte tutalım.

"Canlı": Haydaaa... Canlı ha? Bakteri gibi mi? İnsan benzeri mi? Ayakları ve kafası olması şart mı? Yoksa yaşamın şartlarından bir kısmını (mesela sadece üremeyi) gösteren bir kaya da kabul edilir mi? Dünya üzerindeki varlıkları canlı ve cansız diye kesin sınırlarla ayırmayı başardık da ben mi kaçırdım? Eğer öyleyse virüs bu sınıflardan hangisine dahil acaba?

Dünya dışı kısmıyla ilgili hiçbir sorunum yok benim. Ancak şu, her gördüğü fenomeni pat diye terimlere boğan ve kendine göre anlamlarla içinden çıkılmaz hale getiren insanoğlu bana açıklasın bakalım, gittiği gezegenlerde karşılaştığı yapıların canlı olup olmadıklarını neyle ölçebiliyor? Şimdiye kadar kaya kütlelerinden başka bir şeyle karşılaşmadığından, herhangi bir sorun yok tabii. Ama canlı kabul edilebilecek bir yapıyla karşılaşsa bile, bu yapının zeki olabileceğine gerçekten açık yüreklilikle inanıyor mu?

Bir gezegende "zekâ (çevresini algılayabilen bir çeşit benlik)" varsa bizimle benzer iletişim yöntemlerini, ve hatta benzer bir yaşam döngüsünü mü takip etmek zorunda? Yoksa tek istediğimiz küçük yeşil adamlarla karşılaşıp, sonra onları insanlaştırabilmek mi? Sakın içten içe istediğimiz, terk edilmiş bir gezegende ilkel yerliler bulup onları uygarlaştırabilmek olmasın? Boncuk verip altın alabileceğimiz yeni "vahşi"ler arıyor olabilir miyiz SETI gibi projelerle? Alışmış kudurmuştan beterdir ne de olsa..

elephant

2005-05-15T01:41:00.000+03:00

Dikkat! Bu yazı feci spoiler içerir. Sonra okuduğunuza pişman olmayın.

Filmin en çok es geçilen yanı anlatımın boşluğudur, oysa filmin verip verebileceği en önemli mesajdır bu. Tüm bu öğrencilerin hayatı, bu olaylar olmadan önce de, olurken de boştur. Hayatlarının büyük kısmı bir yerden başka bir yere yürürken anlamsızca harcanan zamanla akar gider. İnsanın sorgulamadan yaptığı pek çok şey, hiç aklına gelmeyecek bir sebep yüzünden ömründe yapacağı son iş olabilir. Vücudundan utanan karakter, o gün ölme ihtimalini biraz olsun düşünseydi, başkalarının vücudu hakkında ne düşüneceğine bu kadar önem verir miydi? Hiç sanmıyorum.

Katliamın başlangıcı ve bu katliam sırasında insanların verdikleri tepkiler de Elephant'ta çok gerçekçidir. Hiçbir insanın hayatı, o gün bir dram yaşanacağı için bir anda heyecan dolu bir hale bürünmez. Hiçbir zaman şaşırtıcı bir olay olduğunda ortamda kahramanlar bitivermez. Dahası, bir katliam olacak diye, diğer insanların hayatlarının sıradanlığını görmezden gelemezsiniz. İşte bu yüzden, bir yanda iki genç cinayetleri planlarken sadece onları değil, aynı anda sıradan hayatlarına devam eden diğer karakterleri de izleriz. İzleriz ki, biz öylesine yaşarken bizimle aynı anda diğer insanların neler yaşıyor ya da düşünüyor olabileceklerini anlayalım.

Kaçımız 11 Eylül'ü televizyon ekranlarından izlerken, Elephant'taki sarışın çocuk gibi şaşkınlıkla bakmaktan ve ne olup bittiğini anlamaya çalışmaktan öteye gidebildik? Mary Schmich'in "Wear Sunscreen"de dediği gibi, hayattaki asıl sorunlar hep aklımızın ucundan dahi geçmeyecek şekilde gelip, en hazırlıksız olduğumuz yerden bizi vururlar. Okuldaki bir seminerde gay'leri dış görünüşlerinden tanıyıp tanıyamayacağınızı tartışırken koridordan gelen sesleri merak eder, koridora çıktığınızda her gün gördüğünüz ama dalga geçtiğiniz bir gay tarafından öldürülürsünüz.

Bu keskin gerçekçiliği göz önüne alındığında Elephant, Schindler'in Listesi gibi bol efektli ve bol müzikli pek çok yapımın belgeselden çok, fantastik kurgu gibi durmasına sebep oluyor.

mantıklı bir açıklama

2005-04-28T14:42:00.000+03:00

Sabah kalkıp aynaya baktığında, gördükleri hoş değildi. Sonradan, gece yüzünü yıkadıktan sonra kurulamayı unuttuğu aklına geldi. Yüzünün paslanmış olmasına mantıklı bir açıklama bulmanın verdiği huzurla kaşlarının üstünü ve ağzının kenarlarını zımparaladı. Bir gün daha böylece başlıyordu...

bir harf

2005-04-19T17:35:00.001+03:00

Bana bir harf öğretenin
Başına bela olurum
Affetmem bu densizliğini
Ve azraili olurum.

Bana bir harf öğretmek...
Beni yalanlamak değil midir?
Çok mu kötü bir şey
Hizmet etmek cehaletime?

Ben halkım
Sokaktaki adamım
Pek bir şey bilmiyorsam
Bir bildiğim vardır.

tersten tanımlamak

2005-04-09T17:33:00.000+03:00

Yeni ve çok ilginç bir şöhret yöntemiyle karşı karşıyayız. Örneklerini verdiğimde az çok anlayacaksınız aslında neden bahsettiğimi.

Ajdar Anık… Banu Alkan… Bu isimleri duyduğunuzda hissettikleriniz nedir? Kendi adıma konuşmam gerekirse, ben şaşkınlıkla karışık bir ilgi hissediyorum bu kişileri gördüğüm ya da adlarını duyduğum zaman.

Ajdar Anık dendiğinde… Televizyon stüdyolarında adımlarını aksata aksata dans edişi gözümün önüne geliyor. Dökük saçları, gözlüğü, göbeğinden dolayı patlayacak gibi duran gömleği… Şarkıcı dediğimizde aklımızda canlananın güçlü bir antitezi gibi sanki. Ne gibi bir etki bırakıyor insanın üstünde? Bu konuda güzel bir örnek var aslında: Bilkent yurtlarından yayın yapan FTP sunucularından birinde, Ajdar’ın Nane’yi seslendirdiği bir video dosyasının ismi: “Bu gerçekse ben en büyük yalanım.”

Ajdar’ı izleyen insanların çoğunluğu, onu gördüklerinde ve şarkı söyleyişini, “besteleri”ni duyduklarında az çok böyle hissetmişlerdir. Ama bu, gerçekte düşünülenin bir anlamda tersine çevrilmiş, daha ebedi bir şeklidir tabii. İnsanın Ajdar’ı gördüğünde tepkisi: “Bu gerçek olamaz!” diye özetlenebilir kısaca. Nane’yi ya da Alırım Senden Tüm Yetkimi’yi yüz yüze kendisinden dinlesek, Deniz Seki’nin yarışma jürisinde verdiği tepkiden farklı olmaz belki de tepkimiz.

Ajdar’ın kayıtsız şartsız reddi, onun izlenmesini neden engellemiyor peki? Gerçek olamayacak kadar kötü şarkılarını niye dilimize doluyoruz? Onunla ilgili neyi tekrar tekrar hissetmekten hoşlanıyoruz?

Ajdar’ın reddi, Ajdar olmayanın kabulüdür bir anlamda. Eğer Ajdar dediğimiz imaj, yani televizyon kameraları ve ekranlar aracılığıyla bize ulaşanlardan derlediğimiz o varlık gerçek bir “şarkıcı” olamazsa, bunun tek sebebi, ona benzemeyenleri “şarkıcı” diye tanımlamaya olan ihtiyacımızdır. Yani “şarkıcı gibi davranan ama şarkıcı olmayan” Ajdar, aklımızdaki şarkıcının sınırlarını dışarıdan belirleyerek, ilginç bir şekilde, hiç benzemediği bir ideali sembolize etmektedir.

Benzer bir şekilde Banu Alkan, nam-ı diğer Afrodit’imiz, güzel kadının bir olumsuzlaması durumundadır. Nasıl ki Ajdar kendini kesintisiz olarak bir “pop star” olarak nitelendiriyor ve bu şekilde de bir pop stardan ne kadar uzak olduğunu vurguluyorsa, Banu Alkan da 90-60-90 olduğunu iddia ettiği ve kendisini Afrodit olarak adlandırdığı her an, güzel kadın imajının sınırlarını dışarıdan belirlemektedir. Banu Alkan ideal güzellik imajından ne kadar uzaksa, güzel olduğunu kabul ettiklerimiz o kadar “gerçek” güzeller olarak kabul edilebileceklerdir.

Ajdar ne kadar şarkıcıysa, Banu Alkan o kadar güzeldir. Televizyondan hakkında bilgi ve fikir edindiğimiz her bir ismin altını, iki allık tonu farkla ya da kameranın çekim açısından doğan nüanslarla doldurduğumuz gerçeğini göz ardı edebilmemiz için, açık yüreklilikle reddedebileceğimiz sembollere yaşamsal bir ihtiyaç duyuyoruz. Ajdar’ı izledikçe, bir şarkıcının ne olmadığını tekrar tekrar, adeta bir mantra gibi içimize çekiyoruz. Böylece aklımızda daha önceden oluşmuş, birer şarkıcı olarak varlığına inandığımız isimlerin gerçekliğine dair çok daha sağlam kanıtlarımız oluyor. Ve tanımlamalarımız bir dayanağa kavuşuyor: Tarkan gerçek bir pop star mıdır? “En azından Ajdar kadar uzak değildir pop star olmaya!” Herhangi bir manken gerçek bir güzel midir? “En azından Banu Alkan’dan daha güzeldir.” Kesin doğru olamayacak tanımlarımıza güvenle inanabiliyoruz böylece.

Bir şekli anlamak için tek yöntem o şeklin içini boyamak değildir, şeklin içi boşsa eğer sınırların dışını boyamak da bir tanımlama şeklidir. Özellikle de şeklin iç yüzüne ulaşmak imkansızsa.

mantık yapısını bir başkasının mantık yapısıyla karşılaştırmaya çalışan insanın üzerine

2005-04-05T04:39:00.000+03:00

Her insanın kendine ait bir mantık yapısı vardır. Herhangi bir önerme bu mantık yapısına uyduğunda bu önermeyi mantıklı bir önerme olarak alır, mantık yapısına uymadığında ise mantıksız bir önerme olduğuna karar vererek bunu reddeder.

Örnek vermek gerekirse: Eğer önünüzde mavi bir kutu duruyorsa, ve biri gelip "bu mavi kutuyu nereden buldun?" diye soruyorsa, bu sorunun içinde "önündeki kutunun rengi mavi" gibi bir önerme de yer alır. "Bu mavi kutuyu nereden buldun?" sorusu, içindeki önermeleri kabul ettiğiniz için tarafınızdan mantıklı bir soru olarak kabul edilir ve cevaplanır.

Şimdi başka bir örnek düşünelim: Önünüzde bu sefer kırmızı bir kutu duruyor olsun. Ve birinin gelip "bu mavi kutuyu nereden buldun?" diye sorduğunu düşünelim. Bu soruyu nasıl karşılarsınız? Mantıklı bulmayacağınız kesin. Mantıklı bulunmamasının sebebi, önünüzdeki kırmızı kutuyu mavi olarak tanımlamasıdır. Bu yüzden soruyu reddedersiniz.

Peki biri size gelip, neden bir başkasının mantık yapısını kabul etmediğinizi sorarsa?
İşte bu noktada, soruyu ilk önce kabul etmeniz gerekir. Bunu yapmanın tek yolu da soruyu kendi mantık yapınızın süzgecinden geçirmenizdir.

Demek ki bu soruyu bile kabul etmek için kişinin belirli bir mantık yapısına sahip olması gerekiyor.

Soruyu kabulünüzün ardından, kendi mantık yapınızı ve bahsedilen diğer mantık yapısını karşılaştırırsınız. Peki bunu yapmak için kendi mantık yapınızdan başka dayanağınız nedir?
İki mantık yapısını karşılaştırırken, ikisinden birini ölçü olarak kullandığımızda acaba nasıl bir sonuç elde edeceğiz? Çok fazla düşünmeye gerek yok. Tabii ki kişi ölçü olarak aldığı kendi mantık yapısını diğerinden daha mantıklı bulacaktır.

İşte bu da bizi şu noktaya getiriyor ki:

Bir insanın kendi mantık yapısını bir başkasıyla karşılaştırıp değiştirmesi mümkün değildir.

benliğin habercileri

2005-03-21T17:44:00.000+03:00

Bir şeyin varlığından nasıl emin olabilirsiniz? Başkası aracılığıyla varlığını öğrendiğiniz bir nesnenin varlığından kesinlikle emin olabilir misiniz? Duyularınızın size ilettiği bilgilerin doğruluğundan emin olmakla başkalarından duyduklarınıza güvenmek arasında ne kadar fark var? Gözlerinizin kırmızı ve yeşil diyerek birbirinden ayırdığı kavramların birbirinden gerçekten farklı olduğuna dair elinizde bir delil var mı?

Bir şeyin varlığından nasıl emin olabilirsiniz?

Bir benlik ancak kendi aklıyla yaptığı ve şaşırmadığına inandığı önermelere güvenebilir. Bunun için de elinde doğruluğundan emin olduğu veriler olması gerekir. Hiçbir benlik güvenemeyeceği verilere dayanarak güveneceği sonuçlara ulaşamaz. Dolayısıyla bir şeyin varlığından emin olmak için o nesnenin var olduğu sonucuna bizi götüren verilerin güvenilir olması esastır.

Başkası aracılığıyla varlığını öğrendiğiniz bir nesnenin varlığından kesinlikle emin olabilir misiniz?

Bir başkasının size var olduğunu söylediği bir nesnenin var olduğuna inanmak için elinizde çok da fazla sebep yoktur. Size bu nesneyle ilgili bildirimi yapan kişi yanılmış olabilir. Bu sonuca ulaşmasına sebep olan veriler elinizde yokken, dolayısıyla da sebep-sonuç ilişkisini izleyemiyorken bir insanın size verdiği bilgiye güvenmeniz oldukça zordur. Bir insanın size verdiği habere doğrudan inanmanız için o insanın size her zaman doğruyu söylediğini bilmeniz de yetmez, çünkü bu insan bu haberi sizin güvenmeyeceğiniz birinden duymuş olabilir. Dolayısıyla aslen bir insanın başkasından duyduğu habere yüzde yüz güvenmesinin tek şartı, o haberin konusunu kendisinin görmüş olmasıdır.

Duyularınızın size ilettiği bilgilerin doğruluğundan emin olmakla başkalarından duyduklarınıza güvenmek arasında ne kadar fark var?

"Duyu" adını verdiğimiz görme, koklama, tatma, dokunma, duyma yeteneklerimiz, ilginç bir şekilde benliğin habercileri olarak çalışırlar. Benlik her ne kadar onları kendisinin bir parçası olarak görüyormuş gibi görünse de, onların yokluğunda kendini asla eksilmiş saymaz. Duyma yetisi olan bir insan bu yetisini kaybettiğinde kendinden bir parçayı kaybetmiş gibi değil, kendine ait olan bir şeyi kaybetmiş gibi davranır.

(Bu kısım önemli çünkü arada çok ince bir fark var. Bir varlık, sahip olduğu şeyler değildir. Sahip olan ile olunan bir ilişkinin iki ayrı tarafıdır. Dolayısıyla, benliğin duyma yetisine sahip olması ve bunu sonradan kaybetmesi, benliğe ait olan bir eşyanın kaybıdır, benliğin bir parçasının kaybı değil.)

Dolayısıyla ben, "siz" derken kullandığım kelimenin muhatabı sizin "ben" diyen parçanızdır, o parçanın yönetimi (ya da işgali) altında olan herhangi bir araç değil. Bu parçayı okuyan gözleriniz bu sözleri sahibine ileten habercilerden başka bir şey değildirler.

Peki bu neyi değiştirir? Bu çok şeyi değiştirir. Başkalarından haber almakla, "kendi gözlerinizle görmek", bu durumda birbirinden çok da farklı durumlar değildirler. Nasıl ki çevrenizdeki insanlar habercilik yapabiliyorlarsa gözleriniz ve kulaklarınız da sadece habercilik yapmaktadırlar. Tek farkı, gözleriniz ve kulaklarınızın bu görevi sürekli yapmasıdır. Ama sürekli aynı görevi yapmaları yanılmaz olduklarını göstermez. (Bu konuda şüphesi olan herkes, ilüzyon numaralarını, göz yanılmalarını, ya da yanlış anladıkları şarkı sözlerini hatırlayabilir.)

Gözlerinizin kırmızı ve yeşil diyerek birbirinden ayırdığı kavramların birbirinden gerçekten farklı olduğuna dair elinizde bir delil var mı?

Bu durumda, varlıkları tamamen duyularımıza dayanan kavramların gerçek olduklarına dair elimizde nasıl bir kanıt olabilir? Böyle bir kanıt olamaz, çünkü böyle bir kanıt, işin doğası gereği yine duyularınızdan kaynaklanacaktır. Benliğin, dışarıya ait, duyularından başka bir habercisi olmadığından, böyle bir kanıt varsa dahi yine duyularınız aracılığıyla algılanacak, dolayısıyla güvenilmez olacaktır. Bu bağlamda, duyularla algılanan hiçbir nesnenin varlığı kesin değildir. Kesin olan tek şey, bu nesneleri isimlendirerek yarattığımız etiketlerin (yani kavramların), ve bu kavramların üzerimizde bıraktığı etkinin (buna imaj diyorum) varlığıdır: Çünkü hem bu kavramlar, hem de imajlar benliğimizin içinde yer alan, ona ait eşyalardır. Varlıklarına sebep olan şeyler dışarıda gerçekten olsalar da, bu şeyleri duyular yaratıyor olsa da, sonuçta benlikte yerini alan kavramlar ve imajlar benlik içinde gerçekliğe sahiptirler. Zaten sözde "içinde yaşadığımız" dünya da aslında bu kavramlar ve imajların bir araya gelip oluşturdukları bir bütündür. Dışarıda ne olursa olsun bir olay benliğimizde bıraktığı imaj olmadan (üzücü, sevindirici, heyecanlı, vs) bizim için anlamsızdır ve tanımlanamaz. Aynı şekilde bir kavram (kalem, ders, bulut, vs) benliğimizle olan ilişkisini yani imajını çözmediğimiz sürece (yazı yazarken kullandığım şey, her sabah gittiğim yer, gökyüzünde gördüğüm varlık, vs) bizim için asla var olmaz.

diana spencer da kim?

2005-03-21T06:42:00.000+03:00

Jean Baudrillard, 28 Nisan 2004'te İzmir'de yaptığı konuşmanın bir kısmında Lady Di'nin ölümünden bahsederken şöyle diyor:

Diana'nın "gösteri toplumu"nun kurbanı, bizimse bu ölümün pasif röntgencileri olduğumuz söylenmektedir. Oysa bu olay sanıldığından çok daha karmaşık bir dramatik yapıya sahiptir. Diana bile (teşhirciliğe özgü terimlerle) bu kolektif çaba ürünü senaryonun suç ortağıdır. Medyanın da çanak tutmasıyla, bu olayda, kitleler kamusal yaşamla Lady Di'nin özel yaşamının gerçek bir realty-show'a dönüşmesinde doğrudan bir rol oynamışlardır. Burada paparazziler, bu ölümcül karşılıklı-etkileşim sürecini medyaya birlikte yönlendirirken, sergilediğimiz arzunun yoğunluğunu iletişim araçları için bir tür uyarıcı görevi yapmıştır -biz aynı zamanda hem izleyici kitlesi hem de iletim aracı, hem iletim hem de elektrik ağının ta kendisiyiz.

Baudrillard burada önemli bir noktayı gözden kaçırıyor gibi görünüyor: Lady Diana, Prenses Diana ya da Lady Di olarak tanınan imaj, gerçekte yaşayan Diana Spencer adlı kişiden tamamen ayrıdır. Lady Di'yi çok az da olsa takip etmiş, en azından kim olduğunu bilen kaç kişi soyadının Spencer olduğu bilgisine sahiptir ki? Bilmezler, çünkü onları ilgilendiren Diana Spencer değildir. Onları ilgilendiren, Diana Spencer adlı gerçek varlığın üzerine geçirilmiş görüntüler ve simülasyonlar aracılığıyla yaratılmış Lady Di isimli yaratıktır. Bu yaratık İngiltere'nin iyilik meleğidir. İnanılmaz derecede saf ve yardımseverdir. Tüm bu özellikler, Diana Spencer'ın değil, ana haber bülteni dünyasının bir karakteri olan Lady Di'nin özellikleri. Diana Spencer bunlara ister sahip olsun ister olmasın (ki muhtelemen de bu kadar fazlasına sahip değil), kameralar, fotoğraf makineleri ve haber bültenleri aracılığıyla yaratılan Lady Di isimli kurmaca varlık/karakter tüm bu özelliklere sahip. Tıpkı kendisi gibi televizyon kameraları aracılığıyla yeniden tanımlanan yoksullara yardım ediyor. Kendisi gibi gazete fotoğraflarından ibaret kitlelere sevgi dolu bakışlar atıyor. Hâlâ. Çünkü o görüntüler medyanın sonsuz döngüsü içinde silinemez yerlerini almış durumdalar.

Lady Di'nin Diana Spencer ile aynı arabada öldüğünü sanan bir insan tam bir yanılgı içindedir: çünkü Diana Spencer o arabanın içinde ölürken, Lady Di bizim televizyon ekranlarımızda veya gazete sayfalarında ölmüştür (daha doğrusu aşama aşama sonsuza kadar öldürülmeye devam edilecektir). O dehşetle karışık heyecanlı merak hissiyle ölüm haberini her izleyişimizde bu yönde bir adım daha atılmıştır/atılacaktır.

kendinden bahseden film

2004-11-08T19:01:00.000+03:00

Sinema, kesinlikle gerçekle ilgisi olmayan bir şeydir. Bir film, eğer geçmişten bahsediyorsa, onu şimdinin bakış açısından anlatır. Yani anlattığı olayı, olan bir olay olarak değil, olmuş bitmiş bir olay olarak görür. Bu bakış farkı filmin tamamına yansır.

Öte yandan, şu andan bahseden bir film söz konusuysa, işler daha da içinden çıkılmaz hâle gelir. Çünkü şu andan bahseden bir filmin inandırıcı olmasının en önemli şartı gerçeği -kendisinin var olduğunu- reddetmesidir.

Ters yönden gerçekçi olmak adına kendi içinde kendisinden bir film olarak bahseden bir filmdeki karakterlerin bu film hakkında ne düşündükleri ilginç bir soru olabilirdi.

bilekleri kesmemek için 17 neden

2004-11-06T20:48:00.000+03:00

Michael Moore'un resmi sitesi www.michaelmoore.com'da, seçimden sonra yaptığı ilk açıklama. Amerikalılar'ın, 2004 başkanlık seçimleri sonucuna bakıp da bileklerini kesmemeleri için 17 neden gösteren bu açıklamayı aşağıda elimden geldiği kadar tercüme ettim:

"Sevgili arkadaşlar
Tamam biliyorum rezil bir durum. Ama öncelikle gelin monty python'un deyimiyle "her zaman hayatın olumlu tarafına bakalım". Salı günkü seçimlerle ilgili iyi haberler de var!! İşte bileklerinizi kesmemeniz için 17 neden:
1) George W Bush'un bundan sonra tekrar başkan adayı olması kanunlara aykırı.
2) Bush'un zaferi, Woodrow Wilson'dan beri, başkanlık koltuğunda oturan birinin en sıkıntılı şekilde elde ettiği galibiyetti.
3) Çoğunluğun Kerry'ye oy verdiği tek yaş grubu genç yetişkinler (kerry %54 - bush %44). Bu da ebeveynlerinizin daima hatalı olduğunu ve onları dinlememeniz gerektiğini kanıtlıyor.
4) Bush kazanmış olsa bile, Amerikalılar'ın çoğu hala ülkenin yanlış bir yolda olduğunu (%56), ortaya savaşmaya değer bir savaş olmadığını (%51), George W Bush'un yaptığı şeyi onaylamadıklarını (%52) söylüyorlar.
(Yabancılar için not: Anlamaya çalışmayın. bu durum tamamen Amerikalılar'a özgü. tıpkı "pop tarts" gibi.)
5) Cumhuriyetçiler'in Senato'da 60 sandalyelik bir çoğunluk hakimiyeti olmayacak. Eğer Demokratlar iyi iş çıkarırlarsa Bush Yüksek Mahkeme'ye sağ ideologları dolduramaz. "Demokratlar iyi iş çıkarırlarsa" mı dedim? Hmm... Sanırım bu kısmı boşverebiliriz.
6) Michigan Kerry'yi seçti! Ayrıca demokrasimizin doğum yeri olan bütün kuzeydoğu da. 8 göller bölgesi eyaletinden 6'sı da. Ve tüm batı sahili! Artı Hawaii. Tamam, bu da bir başlangıçtır. Bütün taze suya, Broadway'e ve St. Helen Dağı'na sahibiz. Onları susuz bırakabilir, ya da lavlar içinde yakabiliriz. Böylece uyum göstermemize gerek kalmaz!
7) (bu maddeyi çeviremedim) Once again we are reminded that the buckeye is a nut, and not just any old nut -- a poisonous nut. A great nation was felled by a poisonous nut. May Ohio State pay dearly this saturday when it faces Michigan.
8) Bush'a gelen desteğin %88'i beyaz oyverenlerden. 50 yıl içinde, Amerika'nın çoğunluğu beyaz olmayacak. Hey, 50 yıl hiç de uzun bir zaman sayılmaz. Eğer 10 yaşındaysanız ve bunu okuyorsanız, altın çağınız cidden altın olacak ve size iyi bakılacak.
9) Salı günü sayılan oylar sayesinde eşcinseller 11 eyalette daha evlenemeyecekler. Tanrı'ya şükür. Satın almak zorunda kalmayacağımız onca hediyeyi düşünsenize.
10) Kongre'ye , Georgialı Cynthia McKinney de dahil, beş tane daha Afrika asıllı Amerikalı seçildi. Bizim kavgamızı sürdürecek ve temsilcilerimizin yapamadığı işleri yapacak ne kadar çok siyah olursa o kadar iyidir.
11) Coors'un (bir içki üreticisi) Yönetim Kurulu Başkanı Colorado'daki Senato seçimlerini kaybetti. Buna içilir!
12) Kabul edin: Bush'un ikiz kızlarını seviyoruz ve gitmelerini istemiyoruz.
13) Salı günkü seçimlerde Demokratlar 3 yasama meclisini daha kazandılar. 2004 seçimleri başlarken Demokratlar partilerin kontrolündeki 98 yasama meclisinden 44'ünü, cumhuriyetçiler ise 53'ünü kontrol ediyorlardı ve 1 tanesi de berabereydi. Salı gününden sonra, demokratlar artık 47 yasama meclisini, cumhuriyetçiler ise 49'unu kontrol ediyorlar. 1 tanesi berabere, ve 1 tanesi de (Montana House) henüz kararsız.
14) Bush artık işinden ayrılmasına fazla bir zaman kalmadığı için etkisini kaybetmiş bir başkan. Bu haftadan daha güzel bir zaman geçirmeyecek. Şu andan itibaren tamamen tepeden aşağı inen bir yol izleyecek. Ve tabii ki, kendinden beklenen bütün o zor işleri gerçekleştirmeyecek. 12inci sınıfın son ayındaki gibi - artık bitmesine az kalmıştır, öyleyse artık parti zamanıdır! Muhtemelen, önümüzdeki dört yılı ebedi bir cuma günü gibi kullanacak, çiftlikte ya da Kennebunkport'ta daha çok vakit harcayacak. Neden harcamasın ki? Kendini kanıtladı, babasının öcünü aldı ve kıçımıza tekmeyi bastı.
15) Diyelim Bush işe gitmeye ve ülkeyi karanlık yollara sokmaya karar verdi, yine de şu iki senaryodan birisi gerçekleşecek:
a) Tekrar seçilebilmek için hıristiyan muhafazakarlara yaranmaya ihtiyacı yok. Biri kulağına eğilip bu dört yılı, tarihin onun hakkında daha nazik bir karar vermesini sağlayacak bir miras hazırlamak için kullanmasını hatırlatabilir. Böylece aşırı saldırgan sağcı bir gündem oluşturmayacaktır.
b) Çok ukala ve kendini beğenmiş biri olacak. Ve böylece öyle hatalar yapacak ki kendi partisi bile onu görevden almak zorunda kalacak.
16) 300 milyon Amerikalı'nın 200 milyonu oy verme yaşında. Biz sadece 3 buçuk milyonla kaçırdık. Fazla bir fark değil -demek ki az kaldı. 20 milyon farkla kaybettiğimizi düşünsenize. Eğer gol atmak için 58 yard koşmanız gerekse ve siz bunun 55 yardını koşmuş olsanız, 3 yard çizgisinde durup, topu bırakıp ağlaya ağlaya evinize mi dönerdiniz? Tabii ki hayır! Sıçrayın, kendinize gelin! Gelecekte daha da fazla spor benzetmeleri yapacağım!!!
17) Son ve en önemli nokta: 55 milyon'dan fazla Amerikalı "Senato'daki 1 numaralı liberal" olarak tanınan aday için oy verdi. Bu sayı, Reagan'a, birinci Bush'a, Clinton'a ya da Gore'a oy verenlerden daha fazla. Tekrar söylüyorum, Kerry'ye oy verenler Reagan'a oy verenlerden fazla. Eğer medya bir trend arıyorsa, o budur -Kennedy'den beri ilk defa bu kadar çok Amerikalı, böyle liberal bir adam için oy verdi. Ülke her zaman dincilerle dolu olmuştur -bu yeni bir haber değil. Asıl haber olan bu kadar çok kişinin bir Massachusetts liberalinin tarafına geçmesi. Aslında bu önemli bir haber. Yani, size Irak Savaşı'nı getiren hakim medyadan 2 kasım 2004'le ilgili gerçekleri size anlatmasını beklemeyin. Aslında anlatmamaları daha iyi. 2008'de sürpriz faktörüne ihtiyacımız olacak.

Umarım daha iyisinizdir. Arkadaşım Mort'un bana dün yazdığı gibi, "Romen dedem her zaman şöyle derdi, 'unutma, Morton, bu ülke öyle harika bir ülke ki -bir başkana bile ihtiyacı yok!' "

gayet basit...

2004-11-04T19:14:00.001+03:00

Wearing uniforms leads to being uniform.

modanın mantığı

2004-11-04T19:06:00.001+03:00

Eski pantolonlar yerine eskitilmiş pantolonlar giyiyoruz. Bir pantolon, eğer eskimiş olmanın başarısız bir taklidi ise itibar görüyor. Oysa gerçekten eski olduğu anlaşılırsa gözden düşüyor.

Sakın bunda anlam aramayın, çünkü hiçbir anlamı yok. Akıl nasıl tımarhane koğuşları yaratıp bunları dışarıdan izlediyse, mantık da trendi ve modayı yarattı. Sadece dışarıdan izlemek için. İçine girmek için değil.

Bilgi toplumunda en erdemli şekilde eskimiş pantolon, bilerek eskitilmiş pantolondur. Tüm yırtıkları ve aşınmaları bilinçli bir şekilde yerleştirilmiş olmalıdır. Bu toplumda ıslak görünen saçların en makbûlü, kontrollü bir şekilde ıslatılmış olandır, mecburen ıslanmış değil.

Ama tüm bu açıklama da işin mantığını açıklamaya yetmiyor. Kontrol altında, çünkü öyle olması popüler. Öyle olması popüler çünkü... "Çünkü"sü ne ki bunun? Altında gerçekten de bir mantık var mı?

oyun ve mantık

2004-11-03T18:58:00.001+03:00

Bir oyun, anlamsızlığın zirvesidir. Oyunu sorgulayan birine, o oyunu mantık sınırları içinde anlatamazsınız. Bir oyunu, kendi mantığı dışında bir mantıkla açıklamak olanaksızdır. Oyun, kendine ait bir mantığa sahip ayrı bir evrendir.

equilibrium

2004-04-09T02:06:00.000+03:00

[Yüksek spoiler uyarısı]

Pek çok farklı esere ve konuya göndermeler yapan değişik bir film. Dövüş sahneleri içerse de bir aksiyon filmi olarak değil, durağan bir distopya olarak izlenirse daha fazla şey ifade eder gibi geliyor. Gelelim dikkat çeken göndermelere.

1984: Sanal bir imaj olduğu tahmin edilen Big Brother'ın yerine aynı özelliklerle konulan Father, az bir benzerlik değil. Bunun yanında, 1984'te bütün evlerde bulunan tele-ekranları (hem kamera hem propaganda ekranı), Equilibrium'da da görüyoruz (ama kamera özelliği olup olmadığını bilmiyoruz). Ayrıca çocukların birer muhbir olarak yetiştirilmesi iki eserde de önemli yer tutuyor. 1984'te, Emmanuel Goldstein tarafından yönetilen Underground hareketinin adının, Equilibrium filminde, yöneticilere direnenlerin yaşadığı yerin adı olarak kullanılması ayrı bir güzellik olmuş.

Brave New World: Çok iyi hatırlamadığım bu romana şöyle güzel bir göndermeden bahsedebilirim: Romanda devrimden sonra kurulan yeni düzende tüm haçların tepeleri koparılmış, ve dünyanın ilk seri üretimi olan Ford T Serisi'ne bir gönderme olarak devrimin sembolü T harfi olmuştur. Dikkat edilirse, Equilibrium'daki Tetragrammaton düzeninin de iki sembolü vardır; tek başına T, ve dört T'den oluşan bir haç. İki hikayede de halkın kimyasallarla uyuşturulması bir başka büyük benzerlik.

Biz: Yevgeni Zamyatin'in pek bilinmeyen, ama aslında yukarıdaki iki romana esin kaynağı olan distopyasıdır bu. Biz'de, kendilerini üstün gören totaliter şehir-devletin sakinleri, aslında çevreden izole edilmiş bir düzende, kafes hayatı yaşamakta, bunu özgürlük olarak adlandırmaktadırlar. İşte bu durumun birebir aynısı Equilibrium'da da söz konusudur.

Fahrenheit 451: Equilibrium'daki ana karakterin, tıpkı bu romanda olduğu gibi, sanat eserlerinin yakılmasından sorumlu bir ekibin üyesi olması doğrudan bir göndermedir.

Metropolis: Dünyanın ilk bilim kurgularından biri olan bu sessiz filmde işçilerin uygun adımlarla tünellerden topluca yürüyüşlerine, Equilibrium'un çeşitli yerlerinde rastlayabilirsiniz. Ayrıca Metropolis'te gökte süzülen zeplinleri Equilibrium'da bulmak için kendinizi çok zorlamayacaksınız, sürekli gökyüzündeler çünkü.

Matrix: Görsel yapının büyük benzerliği yeterli tabii ki.

Tapınak Şövalyeleri: Eğer tapınak şövalyelerine göndermeler ararsak, quadros'un dediği gibi savaşçı rahipleri (cleric'ler) birer tapınak şövalyesi olarak kabul edebiliriz. Buna ek olarak: cleric'ler de tıpkı tapınak şövalyeleri gibi ikişer kişilik gruplar halinde geziyorlar. Üstelik, örgütün adı olan Tetragrammaton, Kabala bilgeliğinde Tanrı'nın dört harflik adı için kullanılan bir terim. Filmdeki bu örgütün ana simgesi de yine dört harften (dört tane T'den) oluşan bir haçtır. Üstelik tapınak şövalyelerinin haçı gibi tetragrammaton rejiminin sembolü olan haçın da dört kolu birbirine eşittir.

sipariş

2003-07-14T04:25:00.001+03:00

Kral dünyanın en keskin bıçağını ısmarladı saray demircisine.

Demirci sipariş, ucundan sapına kadar yavaşça teslim etti.

şüpheli çalışma

2003-07-14T04:23:00.000+03:00

Arkeologların yıllarca üstünde çalıştıkları bir tablet, ya bir çocuğun oyunu ise?

bir küçük aşk masalı

2003-07-14T04:20:00.001+03:00

Deli gibi seviyorlardı birbirlerini.
Adlarını tımarhane duvarına kazıdılar.